تبلیغات 
ارتباط بین تجارت و تكنولوژى دیر زمانى است كه وجود داشته و ادامه دارد. در واقع، یك پیشرفت تكنیكى باعث رونق تجارت شد و آن هم ساخت كشتى بود. در حدود 2000 سال قبل از میلاد، فینیقیان تكنیك ساخت كشتى را بكار بردند تا از دریا بگذرند و به سرزمین هاى دور دست یابند. با این پیشرفت، براى اولین بار مرزهاى جغرافیایى براى تجارت باز شد و تجارت با سرزمین هاى دیگرآغاز شد. اكنون، شبكه جهانى اینترنت مانند همان كشتى است كه نه تنها فواصل جغرافیایى، بلكه اختلافات زمانى را نیز كمرنگ نموده و صحنه را براى نمایشى دیگر آماده كرده است. | |||
B2B در جایى استفاده مى شود كه بخواهیم خرید و فروش عمده را به كمك تجارت الكترونیكى انجام دهیم و خارج از حیطه خرده فروشان عمل نماییم، چرا كه خرده فروشى در اینترنت با خطرات بسیار همراه است، زیرا مشتریان تمایل ندارند تا همه چیز را ازروى اینترنت خریدارى كنند و فقط روى برخى از اجناس دست مى گذارند و سایر موارد برایشان اهمیت چندانى ندارد. شركت CISCO یكى از اولین شركت هاى بزرگى بود كه در جولاى 1996 سایت تجارت الكترونیكى خود را راه اندازى كرد و بعد از آن تلاش جدى بقیه شركت ها براى چنین امرى آغاز شد. یك ماه بعد شركت هاى كامپیوترى عظیمى مانند MICROSOFT و IBM نرم افزارهاى تجارى خود را كه امكان انجام فروش از طریق اینترنت را فراهم مى كرد، به بازار عرضه كردند.
FORRESTER RESEARCH كه به تجزیه و تحلیل فعل و انفعالات در بخش فن آورى مشغول است، در سال 1999 تخمین زد كه حجم مبادلات B2B تا سال 2004 در ایالات متحده به یك تریلیون دلار و در سال بعد از آن به 7/2 تریلیون دلار برسد. دولت استرالیا با همكارى شركت معتبر ITOL قصد دارد كه در یك برنامه پنج ساله، مبلغ 6/6 میلیون دلار براى زیرساخت هاى تجارت الكترونیك هزینه كند. این مبلغ صرف برنامه BUSINESS TO ) BUSINESS-B2B ) خواهد شد.
به صورت طبیعى، در B2B فروش مستقیم منبع اصلى درآمد به حساب مى آید، مانند وقتى كه یك فروشنده محصول خود را به یك فروشنده دیگر مستقیما مى فروشد. با وجود این، وب مى تواند روى فروش مستقیم تاثیر بگذارد و این قاعده را بر هم بزند.
در این نظام جدید اقتصاد جهانى كه به سمت تداوم ارتباطات الكترونیكى در حال پیش روى است، مشكلاتى نیز وجود دارد، ازجمله اینكه رودر رو نبودن مشترى و فروشنده باعث مى شود كه معامله به صورت مجازى صورت گیرد. این مشتریان براى دریافت اطلاعات بیشتر باید با تلفن به مركز اصلى وصل شوند، اما هیچ تضمینى براى اینكه كسى در آن سوى خط باشد، وجود ندارد.
تجارت (B2C) (BUSINESS TO CONSUMER ) فروشنده و مصرف كننده: بیشترین سهم در انجام تجارت الكترونیكى از نوع B2C راخرده فروشى تشكیل مى دهد. این نوع تجارت، با گسترش وب به سرعت افزایش پیدا كرد و اكنون به راحتى مى توان انواع و اقسام كالاها - از شیرینى گرفته تا اتومبیل و نرم افزارهاى كامپیوترى - را از طریق اینترنت خریدارى كرد. B2C از حدود پنج سال پیش باراه اندازى سایت هایى چون AMAZON و CDNOW آغاز شد. JEFF BEZOR موسس شركت AMAZON هم سایت خود را فقطبراى فروش كتاب از طریق اینترنت راه اندازى كرد و این ایده ساده مقدمه اى بود براى تحول جهانى.
بانكدارى و تجارت الكترونیك به عنوان بحث هاى بسیار تخصصى و پیچیده مطرح مى باشند و تطبیق آنها با سیاست هاى تجارى و اقتصادى كشورهاى مختلف، نیاز به تحقیق و برنامه ریزى دقیق دارد.
در تجارت الكترونیكى B2C در یك طرف معامله، تولیدكننده ( فروشنده) محصول و در طرف دیگر، خریدار ( مصرف كننده نهایى)قرار دارد. موفقیت در این مدل، وابسته به تجربیاتى است كه به مشترى ارایه مى شود. باید به مشترى سرویس هایى ارایه شود كه درمدل سنتى به آنها خو گرفته است و باید شرایط مشابه را به وجود آورد. شركت هایى مانند AMAZON و REI روى شهرت خود محیط نیرومند ONLINE را تدارك دیده اند كه بتوانند رضایت بى چون و چراى مشترى را جلب نمایند. شكل دیگر تجربیات ONLINE مشترى این است كه رابطه تصویرى با مشترى به درستى انتخاب شود. متن و گرافیكى كه مشترى باید با آن به جاى فروشنده تبادل نظر كند نیز باید خوب طراحى شده باشد.
پس از هك شدن بسیارى از وب سایت هاى خرده فروشان اینترنتى مانند CREDITCARDS و EGGHEAD و... بسیارى ازمشتریان نسبت به دزدیده شدن اطلاعات شخصى شان توسط هكرها بسیار حساس شده اند و این امر باعث كاهش معاملات الكترونیكى در مقاطع و فواصل زمانى زیادى شده، اما معاملات را به نقطه صفر نرسانده است و مردم هنوز هم از فروشگاه هاى ONLINE استفاده مى كنند.
هم اكنون این روش در كشور ما موجود است و مورد استفاده قرار مى گیرد و در این روش خریدار به طور مستقیم با توزیع كننده ازطریق اینترنت وارد معامله مى شود. هم اكنون سازمان هایى مانند شهروند چنین خدماتى را ارایه مى كنند، اما این خدمات هنوز به صورت عامه در میان ما جا نیفتاده است، حتى میان كاربران حرفه اى اینترنت در ایران نیز استفاده از این خدمات كمتر مرسوم است.
تجارت (C2C ) (CONSUMER TO CONSUMER ) مصرف كننده با مصرف كننده: در این مدل تجارت الكترونیكى، مزایده ها ومناقصه هاى كالا از طریق اینترنت انجام مى گیرد. مدل C2C شبیه به نیازمندى هاى طبقه بندى شده یك روزنامه و یا شبیه به یك دكه در بازار دست دوم یا سمسارى است. ایده اصلى این مدل این است كه مصرف كنندگان با یكدیگر بدون واسطه به خرید و فروش بپردازند. EBAY ، غول حراجى ONLINE بزرگ ترین نمونه اولیه مدل C2C مى باشد. EBAY خود چیزى نمى فروشد و به عنوان واسطى بین خریداران و فروشندگان به ارایه محصولاتى در حراجى ONLINE عمل مى كند. به عنوان مثال، EBAY اجازه مى دهد كه فروشنده قیمت اولیه خود را در حراجى قرار دهد و سپس شركت كنندگان در حراج قبل از اتمام مدت باید روى كالاى به حراج گذاشته شده اظهار نظر كنند. سایت هاى اینترنتى دیگر مانند AUTOBYTEL و CARSMART نمونه هایى از مدل C2C مى باشند.
به دلیل ناچیز بودن هزینه تبلیغات در اینترنت، استفاده از مدل C2C براى فروش كالاها مورد توجه قرار گرفته است.
دزدیده شدن اطلاعات شخصى توسط هكرها حساسیت هاى زیادى را ایجاد كرد، اما معاملات الكترونیكى به نقطه صفرنرسید و مردم هنوز هم از فروشگاه هاى ONLINE استفاده مى كنند.
تجارت (C2B) (CONSUMER TO BUSINESS ) مصرف كننده با فروشنده: در حالیكه بازار مصرف ONLINE روز به روز در حال گسترش است، بسیارى از خریداران دریافته اند كه شیوه انتخاب محصول بسیار گسترده است و ممكن است كه آنان را غوطه ور سازد،چون وقتى كه مصرف كنندگان، سایت هایى را در ارتباط با فروش محصول مورد نظر خود مى یابند، یافتن خود محصول در آن سایت و به دست آوردن قیمت محصول اغلب كارى دشوار است.
بنابراین، براى راحت تر كردن امر خرید، نیاز به روش هاى جدید خرید و فروش اینترنتى ONLINE است كه در آن آژانس هاى ONLINE مانند واسطه هایى بین مصرف كننده ها و فروشنده ها تلاش مى كنند تا خریداران را به بهترین وجهى در خریدشان كمك كنند. اساس كار آنها هم مبتنى بر مدل C2B مى باشد. براى اینكه مدل این آژانس هاى فروش به سود دهى منتهى شود، بایستى ازیك استراتژى فروش استفاده كنند مانند PRICELINE كه خود را با این استراتژى تطبیق داده است.
تجارت (P2P) (PEER TO PEER ) نقطه به نقطه: مدل تجارت الكترونیكى P2P براى تسویه حساب كردن شركت كنندگان در حراج بافروشنده است كه مشهورترین آنها سرویسى است به نام PAYPAL . تجارت P2P در چهارچوبى كار مى كند كه افراد بتوانند مستقیما با هم پول رد و بدل كنند و در حالیكه سهم اصلى داد و ستد پولى را نقل وانتقالات رو در رو بعهده دارد، فن آورى تلفن هاى همراه تعداد افراد بیشترى را در دادوستد غیرحضورى سهیم مى كند. قبل از PAYPAL بسیارى از تاجران ONLINE در قد و قواره هاى متفاوت، پرداخت مشترى ها را از طریق حساب كارت هاى اعتبارى تجارت دریافت مى كردند.
با استفاده از سخت افزار MONDEX كه زیرمجموعه MASTERCARD مى باشد، كاربران قادرند تا نقل و انتقالات الكترونیكى پولى خود را انجام دهند و پول خود را از یك كارت اعتبارى، به كارت اعتبارى دیگر منتقل نمایند. نحوه استفاده از تلفن همراه بدین صورت است كه به جاى فن آورى GSM كه استاندارد معمول ارتباطى تلفن همراه در بسیارى از كشورها، به ویژه در اروپاست،فن آورى دیگرى تحت عنوان پروتكل بكارگیرى نرم افزار كاربردى از طریق تجهیزات بى سیم WIRELESS APPLICATION) ( PROTOCOL كه به اختصار WAP نامیده مى شود، جایگزین مى گردد. در این شیوه جدید، هر تلفن همراه از طریق مركز تلفن بایك كامپیوتر سرویسگر مرتبط مى شود و مى تواند نرم افزار مورد نیاز كاربر خود را بر روى كامپیوتر مذكور فعال نماید. بدین ترتیب،استفاده كننده مى تواند اطلاعات خود را از طریق كامپیوتر سرویسگر كه خود از طریق اینترنت و یا شبكه هاى ارزش افزوده ( VAN ) به مراكز تجارى و خدماتى متصل است، ارسال و یا دریافت نماید.
تجارت (B2A) (BUSINESS TO ADMINISTRATION ) فروشنده با اداره: این نوع تجارت الكترونیكى، شامل تمامى مبادلات تجارى -مالى بین شركت ها و سازمان هاى دولتى است. تامین نیازهاى دولت توسط شركت ها و پرداخت عوارض مالیات ها از جمله مواردى است كه مى توان در این گروه گنجاند. تجارت B2A در حال حاضر دوران كودكى خود را طى مى كند، ولى در آینده اى نزدیك، زمانى كه دولت ها به ارتقاى سطح ارتباطات خود تمایل و توجه نشان دهند، به سرعت رشد خواهد كرد.
تجارت (C2A) (CONSUMER TO ADMINISTRATION ) مصرف كننده با اداره: مدل تجارت الكترونیكى C2A هنوز پدیدار نشده است،ولى به دنبال رشد انواع B2C و B2A ، دولت ها احتمالا مبادلات الكترونیكى را به حیطه هایى همچون جمع آورى كمك هاى مردمى،پرداخت مالیات بر درآمد و هرگونه امور تجارى دیگرى كه بین دولت و مردم انجام مى شود، گسترش خواهند داد.
با تجربه و آزمایش تمام مدل هاى تجارى ONLINE كه تاكنون بیان شد، مشخص است كه با وجودى كه تجارت الكترونیك پدیده اى تقریبا جدید و نوپا اما بسیار فعال است، اما دانشمندان صنعتى معتقدند كه یافتن منابع درآمد ONLINE مطمئن، با سعى وخطا آزمایش مى شود. مدل هاى B2C و B2B بیشترین توجه را امروزه به خود جلب كرده اند، ولى مدل هاى دیگر هنوز درحال تعدیل استراتژى هایشان هستند و روش هایشان را گسترش مى دهند. به هر حال، عاقلانه است كه ما راجع به پنج سال ابتداى كارتجارت الكترونیك مانند پنج سال ابتداى زندگى یك كودك بیندیشیم.
تجارت الكترونیك در ایران
ایران مانند دیگر كشورها، داراى شركت هاى بسیارى است كه براى توسعه بازار خود به اینترنت وابسته اند. هدف بیشتر این شركت ها از پایگاه هایى كه در اینترنت ایجاد مى كنند، همانا توسعه صادرات است.
متاسفانه فروش در شبكه اینترنت مخارج زیادى دارد و براى بسیارى مقرون به صرفه نمى باشد. شركت هاى بزرگ دنیا باسرمایه هاى كلان و پرسنل كافى، پایگاه هاى تخصصى را براى مواردى چون صادرات و فروش تجارى ایجاد كرده اند. شركت هاى متعددى نیز در ایران دست به ایجاد چنین امكاناتى زده اند، اما از آنجایى كه هنوز هیچ متولى و مركزیتى براى این پدیده وجود ندارد،این سازمان ها به صورت جزیره اى و خود محور اقداماتى را انجام مى دهند كه هنوز پروسه كامل تجارت را در بر نگرفته و به صورت مقطعى انجام مى شود. هیچ آمار دقیقى هم از كاربران اینترنت و استفاده كنندگان از كامپیوتر شخصى در دست نیست و هنوز به صورت یك طرح ملى به آن نگاه نشده است. بنابراین، در مرحله كودكى و نوپایى است و نیاز به مراقبت و حمایت زیادى از طرف دولت دارد. دولت باید با ارایه یك طرح ملى، فرهنگ خرید جامعه امروزى ایران را تغییر دهد. باید توجه داشت كه سرمایه گذارى مالى و زمانى بر روى زمینه اى كه در آینده حرف اول را خواهد زد، مطمئنا باعث پویایى اقتصاد كشور خواهد شد. خوشبختانه، كشور ما ازپشتوانه خوبى از نظر نیروى جوان برخوردار است و در نتیجه، وظیفه ارگان هاى دولتى و غیردولتى، وارد كردن این تكنولوژى به كشور و تشكیل دادن گروه هاى كارى، براى كار سازمان یافته بر روى این تكنولوژى جدید است.
نتیجه گیرى
انقلاب تجارت الكترونیك در حال اثرگذارى بر روى روش هاست. تجارت الكترونیك به تمام فروشندگان این فرصت را مى دهدكه در بازار جهانى و با عرضه كالاهاى خود به بیش از 32 میلیون خریدار با كمترین هزینه رقابت كنند. اینترنت به سرعت در حال رشد است و تاجران كوچك امروز این فرصت را در اختیار دارند كه همگام با آن رشد كرده و به غول هاى تجارى فردا مبدل شوند.
هر تغییر و تحول در جامعه، نیازمند تحول و دگرگونى در ساختار و قوانین و آداب و سنن است تا بسترى مناسب براى پذیرش این تغییر فراهم شود. تجارت الكترونیك نیز تحولى است در عرصه تجارت و اطلاعات كه به موجب آن، شیوه خرید و فروش وانتقال اطلاعات و كالاها توسط موسسات دگرگون شده است. براى گسترش و پذیرش تجارت الكترونیك لازم است كه پیش نیازهاى رشد این تكنولوژى مهیا شود، ازجمله این پیش نیازها، مى توان به زیرساختار مخابراتى، مسایل قانونى و ایمنى پیام رسانى و نیز مبادله الكترونیكى داده ها اشاره كرد.
نویسندگان: دكتر سهیل سرمد سعیدى، مهندس محمدرضا نود
منابع
1 ) مجموعه مقالات همایش جهانى شهرهاى الكترونیك و اینترنتى / اردیبهشت 1380.
2) استاردى،ترى جى / علل توسعه تجارت الكترونیك / ماهنامه تخصصى بازاریابى /شماره 5 / 1379.
3) دكتر على پرنده / تجارت در اینترنت / دفتر نشر فرهنگ اسلامى / 1379.
WWW.ICC IRAN.COM( 4
DOING BUSINESS ON THE( 5
INTERNET, SIMON, COLLIN, 7991 . E-COMMERCE: BUSINESS ON THE INTERNET: RETAIL VERSON,( 6
BRUCE MCLAREN, 9991
مرجع: www.karafariny.com
