به نام خدا

 

    تماس با مدیر سایت/Contact  ایمیل من

 وبلاگ من



-->

آشنایی با واقعیت مجازی( VR) و زبان مدل سازی واقعیت مجازی ( VRML)

عمومی ,

دوشنبه 3 اردیبهشت 1386

 

اكرم عینی


دانشجوی دكتری كتابداری و اطلاع‌رسانی
Email: 


 نسخه نهایی در دست انتشار

چكیده:

 "زبان مدل سازی واقعیت مجازی"، استاندارد جدیدی برای توصیف دنیا و اشیاء سه بعدی است و به عنوان نوعی زبان متنی این امكان را می دهد كه دنیای مجازی همراه با اشیاء و اشكال سه بعدی با تمام رنگها و بافت ها، منابع نور، مه، سایه، انیمیشن و حتی جلوه های صوتی به منظور ظاهر واقعی دادن به آنها با استفاده از دستورالعملهای ساده به راحتی ایجاد شوند.این مقاله به  بررسی  زبان مدل سازی واقعیت مجازی پرداخته و ضمن بیان تاریخچه، ابزارها و كاربردهای این پدیده، به تبیین مزایا و امكانات "زبان مدل سازی واقعیت مجازی " و امكانات آن درمقایسه با زبان نشانگذاری فرامتن(اچ. تی. ام ال) می‌پردازد. 

كلید واژه‌ها:  زبان مدل سازی واقعیت مجازی، واقعیت مجازی، گرافیك رایانه‌ای، VRML

کل مقاله :

http://www.irandoc.ac.ir/data/e_j/vol6/eini.htm


مفهوم اسرار تجاری

حقوق فناوری اطلاعات ,

یکشنبه 2 اردیبهشت 1386


طبقه بندی موضوعی : حقوق فناوری اطلاعات
نویسنده : JAMES M. LEE .ESQ
مترجم : دكتر علیرضا مسعودی – مشاور حقوقی شركت همكاران سیستم – عضو هیات علمی دانشگاه ووكیل پایه یك دادگستری
ناشر : همكاران سیستم
تاریخ انتشار : 02/02/1386

 

مفهوم اسرار تجاری

 

حقوق اسرار تجاری در ایالت كالیفرنیا

 

( ترجمه وتلخیص : دكتر علیرضا مسعودی – مشاور حقوقی شركت همكاران سیستم – عضو هیات علمی دانشگاه ووكیل پایه یك دادگستری)

 

( این متن ترجمه ای است از مقاله TRADE SECRETS LAW & INVESTIGATION   نوشته JAMES M. LEE .ESQ   به نقل از سایت WWW.LEENDTRAN.COM – 14  آوریل   2005)

 

اسرار تجاری چیست ؟

 

در بررسی مشترکی که در سال 2001 انجمن امریكایی امنیت صنعتی و اتاق بازرگانی امریكا  انجام داده اند ، معلوم شد كه سوءاستفاده یا دزدی اطلاعات اختصاصی شركت ها به هزار شركت بین 53 تا 59 میلیون دلار زیان وارد كرده است .

 

 اسرار تجاری این مزایا را دارند که :

1-      حمایت از آنها از زمان ایجاد اطلاعات آغاز می شود .

2-       حمایت از آن ها  محدودیت زمانی ندارد .

3-      حمایت از اسرار تجاری تازمانی كه اطلاعات محرمانه باقی بمانند ، ادامه خواهد داشت .

 

 در مقابل ، نقض اسرار تجاری سبب می شود كه شركت ها در زمینه های زیر دچار ضرر وزیان شوند :

1-      مزایای رقابتی ( در بازار )

2-      هزینه های تحقیق وتوسعه

3-      امتیازاتی كه از راه عقد  قراردادهای اعطای مجوز ( LICENSE AGREEMENT  ) به دست آورده اند .

4-      فرصتهای اخذ امتیازات یا مجوزهای جدید .

 

ایالت كالیفرنیا ، قانون همآهنگ  اسرار تجاری ( فدرال ) را پذیرفته است واین قانون  به عنوان قانون اسرار تجاری كالیفرنیا شناخته می شود .

 

اسرار تجاری  چنین  تعریف شده اند :

 اطلاعات شامل فرمول ، طرح ، تالیف ، برنامه ، متد ،اختراع ، تكنیك یا فرآیندی  كه :

1-      بصورت بالقوه یا بالفعل دارای ارزش اقتصادی است.

2-   بصورت عام وكلی برای عموم مردم یا دیگر اشخاصی كه میتوانند با افشا یا استفاده  از آن ها ، ارزش اقتصادی   به دست آورند ، شناخته شده ومعروف نیست ،

3-      تلاش های معقول ومتعارف برای حفظ جنبه  محرمانه و سری   آن ها معمول شده است  .

دادگاهها معمولا موارد زیر را بعنوان مصادیق اسرار تجاری به رسمیت  می شناسند.

1-      برنامه های  كاری blueprints

2-      فرمول قیمت گذاری سهام  stock- picking formula  

3-      لیست مشتریان customer lists  

4-      اطلاعات مربوط به قیمت گذاری pricing information  

5-      اطلاعات مالی غیر عمومی ( اختصاصی ) non-public financial data  

6-      برنامه استراتژیك یا بازاریابی كارفرما  an employers strategic and marketing  

7-      تحقیقات بازاریابی marketing research   

8-       فرآیند تكنولوژی مربوط به كارفرما  an employer s process technologies

9-      پایگاه داده مشتری customer database   

10-   نرم افزار كامپیوتری   computer software

11-   تكنیك (های ) تولید production technique   

 

 سوءاستفاده از اسرار تجاری به  این معناست كه :

1-   اسرار تجاری از طریق  شخصی كه می داند ، یا دلایل معقولی وجود دارد كه  بداند  این اسرار با ابزارقانونی به  دست  نیامده اند ،  كسب شده است ،

2-      اسرار تجاری بدون رضایت صریح یا ضمنی مالك  یه وسیله شخصی افشا یا استفاده می شود كه :

الف – از ابزار غیر قانونی برای  آگاهی از اسرار تجاری استفاده كرده است ،

ب- در زمان استفاده یا افشا  میداند یا باید بداند كه آگاهی او  به اسرار تجاری :

       -  از طریق شخصی به دست آمده  كه  برای دستیابی به  آن از ابزار قانونی استفاده نكرده است ،

-      دسترسی  تحت شرایط واوضاع واحوالی صورت گرفته كه تكلیف ووظیفه ای برای حفظ جنبه  محرمانه  آن یا محدود كردن استفاده از آن وجود داشته است ،

-     این اطلاعات از شخصی  كسب شده كه وظیفه یا تعهد برای حفظ جنبه محرمانه  آن ها یا محدود كردن استفاده از آن ها   داشته است ،

3-   قبل از تغییر در وضعیت مادی ،  میداند یا باید بداند كه آنچه در اختیار اوست، یك سر تجاری است وآگاهی او از آن صرفاً بر اثر اشتباه ویا اتفاق محض بوده است .

 

بنابر قوانین ایالت كالیفرنیا ، اسرار تجاری باید دارای  ویژگی های زیر باشند :

1-      ارزش ( مادی ومالی ) داشته باشند .

2-      تلاش های معقول ومتعارف برای حفظ جنبه محرمانه آن ها انجام شود .

3-      برای رقبایی كه می توانند از آن اطلاعات به نحو مفید وموثر استفاده كنند ، ارزش داشته باشند .

 

عوامل دیگری برای تشخیص اطلاعات از اسرار تجاری  عبارتند از :

1-      معروف و شناخته شده بودن اطلاعات ، خارج از آن حرفه وتجارت  خاص  

2-      میزان آگاهی كارمندان وكاركنان در داخل حرفه وتجارت از آن اطلاعات  

3-        میزان پول وزمان  صرف شده برای دستیابی  به آن اطلاعات  

 

 

لیست مشتریان

معمولا اعمال واقداماتی كه كارمند یا مستخدم در طول دوره استخدام انجام می دهد در  معنا ومفهوم قانونی ، عمل كارفرما وهمچنین در مالكیت كارفرما تلقی میشود.  (انتساب اعمال كارگر به كارفرما ) دعاوی واختلافات بیشتر هنگامی پیش می آیند كه یك كارمند سابق ، از اطلاعات مشتریان یا لیست مشتریان كارفرمای پیشین خود آگاهی دارد یا از آن ها  استفاده می كند .

 دادگاه عالی كالیفرنیا برای پاسخ به این سئوال كه آیا اطلاعات مشتریان از سوی حقوق اسرار تجاری حمایت میشود یا خیر( در مورد افشای اطلاعات توسط كارمند سابق )  معیارهای زیر را تعیین کرده است :

1-      اطلاعات محرمانه  وبرای رقبا قابل دسترسی نباشند ،

2-      كارمند سابق با هدف آسیب رساندن به كارفرمای پیشین خود ، با مشتریان وی ارتباط برقرار می كند ،

3-   كارفرمای سابق ، مشتریان ممتازی دارد كه تجارت با آن ها سودآور است وهویت آن ها برای بقیه وبه  طور عمومی شناخته شده نیست ،

4-   حرفه وتجارت بگونه ای است كه مشتری فقط برای یكبار منبع تامین كالا وخدمات مورد نیاز خود را انتخاب می کند  ومسیر وجهت انتخابش را همواره تغییر نمی دهد .

5-   رابطه تجاری بین مشتری وكارفرمای سابق ثابت و استوار است  و به صورت عادی ادامه خواهد یافت مگرآنكه به قصد تیره کردن رابطه ، در آن مداخله شود .

   به مصادیق زیر نیز در آراء دادگاهها اشاره شده است :

-      ( اطلاعات  مربوط به ) مشتریان  آینده كه عموماً در تجارت( خاص )  شناخته شده اند ویا به راحتی از طریق راهنمای تلفن می توان  به آن ها دست یافت ، قابل حمایت نیستند ،

-          حافظه ( وآگاهی )  كارمندان از مزایای ویژه مشتریان كارفرمای سابق ، اسرار تجاری به شمار نمی رود ،

-     لیست مشتریانی كه از طریق دفتر راهنمای تلفن ودیگر راهنماها یا از طریق آگهی قابل شناسایی وكشف هستند ، قابل حمایت نیست ،

-     لیست مشتریان هتل ها ، رستوران ها ، شیرینی پزی ها ومغازه های قصابی ، بنگاه های اجاره دهنده اتاق های مبله وآپارتمان سازی، قابل حمایت نیست ،

-     لیست مشتریان نمایندگی بیمه قابل حمایت نیست ، زیرا اطلاعات برای دیگر شركت های بیمه هم شناخته شده اند و به راحتی واز راه های  متعارف قابل دریافت ودسترسی  هستند ،

-     دلایلی كه اثبات می كند  شركت برای توسعه وبهبود لیست مشتریان خود ، هزینه  ووقت قابل توجهی    صرف كرده است ، از   نظر   دادگاه ها  با ارزش تلقی می شوند .

 

صنعت كامپیوتر

 

حقوق اسرار تجاری از نظر تاریخی نقش مهمی در حمایت از اطلاعات در صنعت كامپیوتر داشته است .حقوق اسرار تجاری می تواند از ایده ها واطلاعاتی كه  بنا بر مقررات كپی رایت ویا حقوق اختراعات ، قابل حمایت نیستند ،حمایت كند .

دادگاه ها بر این باورند كه نرم افزارهای كامپیوتری نیز می توانند تحت شمول مقررات حمایتی اسرار تجاری قرار گیرند ، ولی قصد و اراده خود مالك نیز مهم است. بنابراین  مالك ، اطلاعات خود را به عنوان سر تجاری  بشناسند. حمایتی نیز وجود نخواهد داشت . به علاوه حقوق اسرار تجاری از اطلاعات اختصاصی كه در نتیجه مهندسی معكوس ، توسعه وبهبود مستقل یا افشای اتفاقی حاصل می شود ، حمایت نمی كند .

مهندسی معكوس : مجزا كردن وبهم ریختن اجزای یك شی برای تعیین محتوای آن با معكوس كردن تلاشهایی كه برای تولید و توسعه آن شی انجام شده است .  

برای اینكه مقررات حمایتی اسرار تجاری ، برنامه های كامپیوتری را نیز در برگیرند ، باید اعمال زیر  انجام شود :  

1-      محدود كردن دسترسی به اطلاعات

2-      تمهید معیارها وضوابط كافی ومناسب همچون گذاشتن رمز عبور ( برای دسترسی به اطلاعات ) ،

3-      حفظ كردن  فیزیكی  دیسك های كامپیوتری ونوارها ،

4-      درج علایم اختصاری محرمانه  روی خروجی نرم افزارها ، اسناد یا بسته بندی ها ،

5-       انعقاد توافق نامه استخدامی با كاركنان ،  بدین منظور كه آن ها را از افشای اطلاعات اختصاصی باز دارد .  

6-      اعطای مجوز بهره برداری از نرم افزار( به متقاضیان ) به جای فروش آن .

 

برنامه تجاری – استراتژیها وبرنامه های آینده

 

در دادگاه ها ، اطلاعاتی كه توسط یك شركت برای آینده تهیه می شود مثل برنامه تجاری واستراتژی ها ، در اوضاع  خاص می تواند حقوق عام اسرار تجاری را شكل دهد .

 

الف- اطلاعات

اطلاعاتی كه در برنامه تجاری واستراتژی مورد استفاده قرار می گیرد ، باید در حد واندازه ای باشند كه بتوان از نظر قانونی آن ها را اطلاعات قلمداد كرد . 

در این زمینه گفته شده است كه ایده ها ، برنامه ها وتصمیمی كه یك فرد برای راه اندازه ی  كسب وكار یا كارخانه جدید دارد یا قصد او برای فروش یا توزیع كالای خاصی  ، از نظر تجاری  جزء اطلاعات مورد حمایت قانون تلقی  شود ،. زیرا خوانده چنین دعوایی حق دارد  برای تجارت خود تامین مالی کند ، كسب وكار خود را توسعه دهد وابزار ووسایل جدید بخرد ویا مشتریان تازه بیابد اما  اطلاعات موجود ، یعنی عملیات تجاری وبرنامه كامل تجاری شامل تحقیقات ، توسعه ، تولید ، فروش ، توزیع و بازاریابی ،  از نظر قوانین ایالتی اطلاعات تلقی می شوند (  ومورد   حمایت قرار  می گیرند   ).

 

ارزش یكی از اركان ضروری وحتمی تحقق عنوان اسرار تجاری است :

یك برنامه یا استراتژی نباید آن قدر عمومی باشد كه  تمام افرادی كه در آن زمینه فعالیت می كنند ، بتوانند به همان اندازه ای كه مالك امكان دستیابی به آن رادارد ، به آن  دسترسی پیدا کنند .

ارزش به ویژه در جایی وجود خواهد داشت كه برنامه یا استراتژی ، جدید ، منحصر بفردواصلی است ، به گونه ای كه به وسیله آن می توان امتیاز اقتصادی را تحصیل وكسب كرد .  اگر برنامه ها واستراتژی ها برای عموم شناخته شده باشند ،  ارزش اقتصادی ندارند . اگر اطلاعات بازاریابی برای هر كسی كه می خواهد در زمینه خاصی فعالیت كند ، به راحتی وبه سادگی قابل دسترس باشند ، دارای ارزش اقتصادی نخواهند بود .

 

محرمانگی secrecy   

 

در هرمورد خاص باید معیارهای متعارفی وجود داشته باشند تا محرمانگی برنامه تجاری واستراتژی شركت را حفظ کنند .  محرمانگی  حتماً نباید مطلق باشد ، بلكه باید در اوضاع  خاص هر مورد ، متعارف باشد .

مهم این است كه خواهان دعوا در عمل  محرمانگی اطلاعات را رعایت کرده باشد ، وگرنه ذكر عبارت" محرمانه" عرفاً نمی تواند به تنهایی محرمانه بودن اطلاعات را ثابت كند . به علاوه این مسئله كه طرف دعوا یك نسخه از توافق نامه رعایت محرمانگی اطلاعات را هنگام دریافت برنامه تجاری طرف مقابل امضاء كرده است ، دلیلی بر اثبات محرمانه بودن اطلاعات نیست .

بخش 757 از موارد تجدید نظر در قوانین مسئولیت مدنی ( TORT )  شش  عامل مهم واساسی را برای تعیین اینكه  آیا اطلاعات  می توانند به عنوان اسرار تجاری مورد حمایت قرار گیرند یا خیر،  بیان کرده است :


لباس ارتش آمریکا هوشمند می‌شود

سیستم های هوشمند ,

دوشنبه 20 فروردین 1386

سرویس اخبار خارجی ایتنا

 - این لباس‌ها اطلاعاتی نظیر ضربان قلب،‌ دمای پوست بدن، چگونگی قرارگرفتن در محیط، میزان فعالیت، میزان نفس‌کشیدن و ... را نشان می‌دهد.


نیروهای ویژه ارتش آمریکا به زودی از لباس‌های هوشمندی استفاده خواهند کرد که تمامی فعالیت‌های آنها را به‌هنگام رویارویی با خطر و قرارگرفتن در شرایط بحرانی نشان می‌دهد.
این لباس‌ها اطلاعاتی نظیر ضربان قلب،‌ دمای پوست بدن، چگونگی قرارگرفتن در محیط، میزان فعالیت، میزان نفس‌کشیدن و ... را نشان می‌دهد.

پارچه هوشمندی که با آن لباس‌های جدید نیروهای ویژه آمریکایی دوخته خواهد شد توسط شرکت نیوزیلندی Zephyr ساخته شده و در نمایشگاه سبیت آلمان به نمایش درآمده است.

این لباس می‌تواند توسط ورزشکاران نیز مورد استفاده قرار گیرد تا میزان فعالیت درونی بدن آنها مشخص شود.

شرکت Zephyr در نمایشگاه سبیت دو قرارداد جدید امضا کرد تا از این پارچه برای ساخت روش‌های درمانی جدید برای بیماری‌های قفسه سینه و کف‌پوش‌های هوشمند استفاده شود.


معیارهای ارزیابی بانکهای اطلاعاتی

عمومی ,

یکشنبه 6 اسفند 1385

http://www.irandoc.ac.ir/data/e_j/vol6/abbasi.htm

زهره عباسی

دانشجوی دكتری كتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه فردوسی مشهد
 

چکیده
گسترش روزافزون تکنولوژی بانک اطلاعاتی و نیز افزایش روزافزون تعداد بانکهای اطلاعاتی سبب شده است که سایر سیستم های ذخیره و بازیابی اطلاعات به روشهای غیربانکی متروک شود. همه روزه محصولات جدید نرم افزاری تحت نام " سیستم مدیریت بانک اطلاعات" و یا "پایگاه اطلاعاتی" عرضه می شود. بنابراین لازم است قبل از تهیه، این محصولات مورد ارزیابی قرار گیرد. در این مقاله دو سیاهه وارسی برای ارزیابی سیستم مدیریت بانک اطلاعاتی و نیز پایگاههای اطلاعاتی پیوسته ارائه شده است.
 
مقدمه
اهمیت و اعتباری که تکنولوژی بانک اطلاعاتی در سالهای اخیر کسب کرده است، به حدی است که اینک به مثابه تکنولوژی برتر، هم در محیطهای تک کاربر و هم در محیطهای چندکاربری به طور فراگیر مورد استفاده قرار می گیرد.دیگر سیستم های ذخیره و بازیابی اطلاعات به کمک روشها و تکنیکهای غیر بانکی، متروک شده است.در یک سازمان، داده از مهمترین سرمایه ها است. اگر زمانی بشر ماده و انرژی را دو مولفه اساسی برای بقا و پیشرفت می دانست، اینک مولفه ای دیگر، یعنی اطلاعات بر آنها افزوده شده است. ( رانکوهی، 1380).
1- بدیهی است لازمه استفاده کارا و موثر از اطلاعات ، داشتن سیستمی است که این بهره گیری را با با مدیریتی متمرکز امکان پذیر سازد. برای ایجاد چنین سیستمی است که فناوری بانکهای اطلاعاتی ایجاد شده تا این حد رشد کرده است.
با توجه به افزایش روزافزون تعداد و نیز تنوع پایگاههای اطلاعاتی ارزیابی آنها بر اساس معیارهای گوناگون اهمیت ویژه ای یافته است. اگر شما عضو کمیته تهیه بانک اطلاعاتی باشید باید ابتدا به این سوالها پاسخ دهید:
1- بانک اطلاعاتی به چه منظور تهیه می شود؟
2- بانک اطلاعاتی برای چه کسانی تهیه می شود؟
3- چه موتور جستجویی برای این بانک مناسب است؟
4- چه کسی آن را طراحی، نصب و پشتیبانی می کند؟ هزینه تهیه آن چه قدر است؟
5- بانک اطلاعاتی از چه نوع سیستم مدیریتی استفاده می کند؟[1]
6- بانک اطلاعاتی از چه نوع محصول نرم افزاری استفاده می کند؟ ( نرم افزار تجاری،[2] نرم افزار اشتراکی[3] یا نرم افزار رایگان[4]).
بانکهای اطلاعاتی می تواند از دیدگاه طراح بانک و نیز کاربران آن مورد ارزیابی قرار گیرد. کاربران می توانند گروهی محدود و یا طیف گسترده ای باشند. در بررسی پایگاههای اطلاعاتی معیارهای محتوی، مستندسازی، سازماندهی، جستجو پذیری، طراحی و گرافیک و شیوه های دسترسی و خلاقیت مطرح می باشد.  در بررسی سیستم کتابخانه ای  باید به موارد زیر نیز توجه شود:
1-بررسی نیازهای کتابخانه و کاربران
2- مطالعه و تحلیل سیستم های موجود، بررسی دستنامه های آموزشی، نمودارهای طراحی شده سیستم ها و......
3- ارتباط مستمر با کارکنان و کاربران در باره سیستم کتابخانه ( تشکیل کمیته ارزیابی برای ارزیابی سیستم در مراحل مختلف اجرا)
4-جمع آوری اطلاعات آماری در مورد سیستم های کتابخانه ای
5- بررسی امکانات کتابخانه از قبیل بودجه، جامعه استفاده کننده، خدمات بین کتابخانه ای و .....
7- بررسی ملزومات سخت افزاری ونرم افزاری و سایر تجهیزات مورد نیاز
8-  هزینه اجرا
 با توجه به اهمیت سیستم های مدیریت بانک اطلاعاتی، در این مقاله ابتدا سیاهه وارسی مربوط به معیارهای ارزیابی سیستم مدیریت بانک اطلاعاتی ارائه می شود.


معیارهای ارزیابی سیستم مدیریت بانک اطلاعاتی
1- جنبه های عملی (Functionality)
-زبان پرس و جو باید توانایی پیش بینی، داوری، انتخاب و استفاده از عملگرهای جبری و شبه جبری را داشته باشد.
- باید مشخص شود از چه زبان پرس و جویی استفاده شده به عنوان مثال  اگر از SQL  استفاده شده از چه سطح و چه ویرایشی می باشد.؟
- چه توابع ریاضی توسط این زبان فراهم می شود؟
- آیا توابع آماری دارد اگر دارد از چه نوعی؟
- آیا زبانهای دیگری را نیز پشتیبانی می کند؟
2- اضافه و کم کردن جدولها  ( Importing & Exporting Tables)
- آیا کاربرگه ورود اطلاعات شبیه کاربرگه های کاغذی است؟
- آیا سیستم اجازه طراحی کاربرگه جدید به کاربر می دهد؟
- آیا امکان انتقال اطلاعات از فایلهای دیگر میسر است؟
- آیا اعتبار داده ها کنترل و از ورود اطلاعات اشتباه به فیلدها جلوگیری می شود؟
- آیا فرمها و منوها به اندازه کافی گویا و کمک کننده است؟
- آیا پیغام خطا به هنگام ورود اطلاعات غلط در کاربرگه داده می شود؟
- آیا امکان ورود اطلاعات به صورت پیوسته ( Online) وجود دارد؟
- اطلاعات خروجی در چه قالبی ارائه می شود( HTML,XML,TEXT,…..)؟
3- نوع داده  (Data types)
- چه نوع داده ای پذیرفته می شود ( عدد صحیح، اعشاری، رشته ای، جبری و......)
- طول داه ها چه قدر است؟
- آیا محدودیت طول فیلد وجود دارد؟
- آیا اعتبار نوع داده در فیلد کنترل می شود؟
- آیا از استاندارد خاصی نظیر استاندارد    IEEE استفاده می شود؟
- آیا برای نمایش تاریخ و زمان از ساختا و آرایه خاصی استفاده می شود؟
4- پردازش فیلد تهی (Null Handling )
آیا از این امکان پشتیبانی می کند لازم به توضیح است این امکان با مقدار صفر متفاوت است. برای مثال در یک پایگاه هواشناسی اگر ترمومتر کار نکند نباید عدد صفر نشان داده شود و در فیلد مقدار باید تهی (NULL) که متفاوت از صفر است نشان داده شود.
5- - مقیاس گذاری (Scalability)
آیا محدودیتی در تعداد سطرها، ستونها و اندازه و تعداد جدولها دارد؟
6- نمایه سازی  Indexing) )
چه امکانات نمایه سازی فراهم شده است؟
7-  ابر داده Metadata
چه امکاناتی برای استفاده و ذخیره داده های ابرداده ای نظیر سرصفحه، متن، کلید واژه و... وجود دارد؟
8- رابط کاربر (Interface)
چه رابط کاربری برای کاربر نهایی و چه رابطی برای برنامه نویس طراحی1 شده و این رابط به چه زبانی نوشته شده است؟
9- قابلیت اجرایی  ( Inter – operability)
-آیا از طریق اینترنت و یا شبکه های دیگر قابل دسترس است؟
-آیا اگر قابلیت دسترسی از راه دور وجود دارد امکان جلوگیری از این دسترسی نیز میسر است
 -آیا امکان پشتیبانی از پایگاههای اطلاعاتی توزیع شده[6] را دارد؟
-آیا سیستم توان جستجوی موازی[7] را دارد؟
10 – امکانات مدیریتی سیستم (DBMS Management)
-  چه تمهیداتی برای مدیریت امنیتی سیستم و کنترل داده ها و دسترسی وجود دارد؟
- نصب سیستم به چه میزان کار و تلاش نیاز دارد؟
- چه مهارتهایی برای کار با سیستم لازم است؟
- به چه میزان حجم و حافظه دیسک برای راه اندازی سیستم نیاز است؟
11- جنبه های تجاری   (Marketing Position)
- تهیه کننده چه تجربیاتی در تهیه سیستمهای مدیریت پایگاه داده دارد؟
- هزینه راه اندازی سیستم چه قدر است ( هزینه سال اول شامل خرید تجهیزات، نرم افزار، قراردادها، کارکنان. هزینه های سالانه شامل : هزینه تمدید قراردادها، پشتیبانی ، ارتقاء سیستم و کارکنان).
- سازگاری با سیستم عاملهای مختلف تا چه اندازه است؟
12-راهنمایی  Help
- سیستم راهنمای نصب، راهنمای کاربر، راهنمای برنامه نویس و راهنمای مدیر سیستم دارد؟
- مفاهیم مربوط به طراحی سیستم و مدل و ویرایش سیستم مشخص است؟
- آیا کاربر می تواند مشکلات خود را با کمک امکانات کمکی پیش بینی شده در سیستم حل کند؟
- آیا آرشیوی از پرسشهای متداول[8] کاربران وجود دارد؟
- آیا امکان مطرح کردن سوالها از طریق پست الکترونیک وجود دارد؟


معیارهای ارزیابی بانکهای اطلاعاتی پیوسته:
در حال حاضر با توجه به افزایش روز افزون پایگاههای اطلاعاتی پیوسته لازم است کتابداران و سایر دست اندرکاران تهیه این گونه پایگاهها ، کیفیت این پایگاهها را مورد ارزیابی قرار دهند. در ادامه این مقاله سیاهه وارسی دیگری در ارتباط با ارزیابی بانکهای اطلاعاتی پیوسته ارائه می شود.
1- محتوی
 ویژگیهای خاص
- کاربران و مخاطبان مورد نظر چه کسانی هستند؟
- آیا برای گروه سنی خاصی مناسب است؟
- آیا از استانداردهای ویژه آموزش برای یادگیری استفاده شده است؟
- آیا از نظر سطح خوانایی مناسب است؟ ( از نظر طول جمله و پاراگرافها، واژگان، استفاده از تصاویر و نمودار برای درک بهتر متن و........).
- آیا قالب و شکل متن در بالا بردن سطح خوانایی موثر است ( اندازه و نوع فونت، فاصله خطوط، پیش زمینه و پس زمینه، سرصفحه و....)؟
- آیا هدف منبع مورد نظر به روشنی تعریف شده است؟
2- دامنه
- آیا زمینه های موضوعی مورد نظر به طور جامع تحت پوشش قرار گرفته است؟  (تعداد نمایه ها، عنوانها و چکیده ها)
- پوشش گذشته نگر سایت چگونه است و شماره های قبلی( Back files ) از چه تاریخی موجود است؟
- آیا با استفاده از فرامتن به دامنه موضوعی منبع اضافه شده است؟

3- دقت
 - آیا اطلاعات ارائه شده معتبر است؟ ( ویراستار، نویسنده، ناشر، سازمان های پشتیبانی کننده)
- آیا ویراستار متخصص موضوعی است و دانش، مهارت و شهرت لازم را در زمینه موضوعی مورد نظر دارد؟
- آیا منابع قبل از نمایه سازی ارزیابی و داوری شده است؟
- آیا آدرس سایت نشان می دهد که پایگاه وابسته به سازمان معتبری است؟
- پایگاه بر اساس چه منابع ایجاد شده است و آیا منابع دقیق، صحیح و به دور از سوگیری است؟
- دوره روزآمدسازی پایگاه چه قدر است و آیا روزآمد سازی آن بر اساس خط مشی و فاصله زمانی مشخصی می باتشد؟
- آیا فرامتنها و پیوندها سبب ارتباط و درک موثرتر متن و اطلاعات ارائه شده می شود؟
- آیا پیوندهای کوروجود دارد و پیوندها هر چند وقت کنترل می شود؟
- آیا پایگاه غلطهای گرامری و املایی دارد؟
  4- جنبه های فنی
  دسترس پذیری
-آیا دسترسی از راه دور دارای محدودیتها و قرارداد خاصی می باشد؟
- آیا نیاز به ثبت نام دارد و اگر دارد آیا ثبت نام ساده است؟
- آیا صفحه خانگی آن به آسانی بارگذاری[9] می شود؟
- آیا در صفحه خانگی جعبه جستجو، کمکهای خاص روش جستجو، و چگونگی استفاده از پایگاه واضح و در دسترس است؟
- آیا پایگاه به زبانهای دیگر نیز قابل دسترس است؟
- آیا با مرورگرها و سیستم عاملهای دیگر نیز قابل مشاهده است؟
- آیا سایت دارای ثبات است یا به طور مکرر آدرس خود را تغییر می دهد؟
- آیا اگر آدرس سایت تغییر کند پیونده به آدرس جدید گذاشته شده است؟
- آیا سایت آیینه ای[10] نیز برای دسترسی آسانتر در نظر گرفته شده است؟
- طراحی و نحوه نمایش
-آیا دارای ساختاری ساده و کاربر پسند است؟
-آیا از طراحی مناسب نظیر رنگ، الگ، فونتهای خوانا، فاصله گذاری مناسب، تضاد رنگ متن و زمینه، قرار دادن عنوانهای فرعی و توصیفی و..... برخوردار است؟
- آیا صفحه نمایش دقیق و بدون خشه است؟
- آیا برای درک بهتر متن از امکانات صوتی و تصویری استفاده شده است؟
- مرور و تورق سایت (Navigation)
- آیا سایت دارای ابزارهای کمکی نظیر آیکونها، دکمه ها، منوهای بالا رونده، نشانه های جهت - یاب،؛ نمایه، آموزش جستجو و مثال برای مرور صفحه میباشد؟
- آیا این علائم کمکی به گونه ای هستند که کاربر را بدون نیاز به آموزش اضافی به مقصد برسانند؟
- آیا پیوندها فعال هستند و تعداد آنها به اندازه ای است که کاربر به سادگی به اطلاعات مورد نیاز خود برسد؟ ( بیش از سه بار انتخاب پیوند برای رسیدن به اطلاعات زیاد است)
- آیا از برچسبها و توضیحات سرصفحه برای درک بهتر متن و تصاویر استفاده شده است؟
- آیا پرش به صفحه های قبل و بعد به راحتی میسر است؟
- آیا قصع اتصال[11] به آسانی صورت می گیرد؟

5- ویژگیهای جستجو
درونداد جستجو (Search input)
- چه روش جستجویی می تواند مورد استفاده قرار گیرد ( زبان طبیعی و آزاد یا زبان کنترل شده)؟
- امکان استفاده از عملگرهای جبری وجود دارد؟[12]
- آیا امکان جستجو با کلید واژه، عنوان، موضوع، عبارت و.... وجود دارد؟
- آیا امکان استفاده از محدودگرهای مناسب نظیر سال نشر، نوع مدرک، زبان و.... وجود دارد؟
- آیا امکان استفاده از عملگرهای جستجوی ریشه[13] و جستجوی عمومی[14] وجود دارد؟
- آیا گزینه جستجوی پیشرفته وجود دارد؟
- آیا امکان فرمولبندی جستجو وجود دارد؟[15]
- آیا غلطهای املایی و گرامری را اصلاح و عبارتهای جایگزین پیشنهاد می کند؟
- آیا اصطلاحنامه ای برای راهنمایی کاربر پیش بینی شده است؟
- آیا امکان تورق نمایه های مختلف و انتخاب مدخل از داخل نمایه ها وجود دارد؟
- آیا امکان جستجوی همزمان در چند پایگاه وجود دارد؟
- برونداد جستجو ( Search output)
- آیا نتایج جستجو ارتباط زیادی با موضوع مورد نظر دارد؟
- آیا کاربر می تواند نتایج را تا جایی که بخواهد محدود کند؟
- آیا نتایج جستجو در قالبی قابل درک ارائه می شود؟
- نتایج جستجو قابل پردازش است وآیا نتایج جستجو امکان ترکیب با یکدیگر را دارند؟
- آیا نتایج جستجو بر اساس فیلدهای مشخص از قبیل نویسنده، تاریخ انتشار، نام نویسنده و.... مرتب می شود؟
- آیا نتایج جستجو برای استفاده های بعدی ذخیره یا نشان دارمی شود؟
- آیا امکان پرش به رکوردی خاص از نتایج جستجو می باشد؟
- آیا کلمات جستجو شده یا مترادف در متن بازیابی شده برجسته[16] می شود؟
- آیا امکان ارسال نتایج از طریق پست الکترونیک میسر است؟
- آیا امکانات ویژه برای چاپ منابع بازیابی شده وجود دارد (چاپ متن انتخاب شده، کل سند، و یا گزینه چاپ کاربر پسند[17])
- آیا امکان انتخاب قالبهای مختلف سند از قبیل HTML, PDF, TEXT,….. وجود دارد؟
- آیا حجم مدرک بازیابی شده مشخص است؟
- آیا دسترسی به منابع و مواخذ به کار رفته در سند از طریق پیوند میسر شده است؟
- آیا اگر دسترسی به متن سند میسر نباشد راهنمایی لازم جهت دسترسی به سند نظیر پیوند به خدمات تحویل مدرک ویا امکان سفارش منبع به صورت پیوسته در نظر گرفته شده است؟
6- ملاحظات مدیریتی
- آیا اهداف سایت به روشنی بیان شده است ؟
- آیا نقد و بررسی هایی در رابطه با سایت از منابع استنادی ذکر شده است؟
- آیا نقدهای ذکر شده معتبر است؟
- آیا خط مشی سایت در رابطه با قوانین کپی رایت ذکر شده است؟
-  آیا کمکهای فنی و خدمات پشتیبانی از طریق پست الکترونیک، تلفن تماس و یا مطرح کردن پرسشهای متداول در دسترس است؟.
- آیا آمار کاربران و بازدید کنندگان سایت بیان می شود؟
- آیا از جانب ناشر سایت اطلاعات گسترده ای در رابطه با قیمت، هزینه اشتراک، قراردادها و ضمانت نامه ها و... برای تصمیم گیری در مورد خرید پایگاه داده شده است؟
- آیا طرحی برای ارتقاء پایگاه وجود دارد؟
- آیا برای آموزش کاربران تمهیداتی اندیشیده اند و آیا این آموزشها رایگان است؟ ( گزینه های DEMO , Free Trial …..)
- آیا نقشه سایت ارائه شده است؟
- آیا پیغامهای بیان شده در سایت مفید است؟
- آیا تاریخ آخرین روزآمد سازی در همه ی صفحه ها قابل مشاهده است؟
  
منابع و ماخذ:

“Maryland K-12 Digital Content Grant. Evaluation Criteria for Online Databases”. (2005) Available online at: www.bcpl.net/~dcurtis/digital/pdf/criteria.pdf 
“Ovid Database Evaluation Criteria”. (2005) Available online at: http://hul.harvard.edu/digacq/steward/eval_criteria.doc 
“DBMS Evaluation Criteria”.(2005). Available online at: http://wiki.astrogrid.org/pub/Astrogrid/DataDocs/dbmscriteria_1.html 
 
Raward, Roslyn. (2003). “A report on the development of a usability analysis tool for the evaluation of library websites”. Available online at: http://conferences.alia.org.au/online2003/papers.html 
Wight, Teresa (2004). “The Gulliver online database evaluation tool”. Aplis, vol. 17(2), p. 71-79.
Greg, Notess (1998). “Tips for evaluating web database”. Database Magazine. Vol. 21(2) p. 69-73.

روحانی رانکوهی، محمد تقی. (1372). مقدمه‌ای بر پایگاه داده‌ها (بانک اطلاعاتی) . تهران: نشر جلوه.
 

 

یادداشتها:


1. DBMS( Database Management System)
2. commercial
3. shareware
4. freeware

 

 در مورد استفاده از نرم افزارهای رایگان باید هزینه ریسک را نیز محاسبه کرد زیرا ممکن است ساعتها وقت و هزینه سازمان مصرف شود و نتیجه مطلوب به دست نیاید

 

5. Application programming interface

 

6 Distributed Database:  پایگاه اطلاعاتی توزیع شده پایگاهی است که از دو یا چند فایل داده که در بخشهای مختلف رایانه های موجود در شبکه قرار گرفته تشکیل شده است و چند کاربر بدون مداخله در کار یکدیگر می توانند به داده ها دسترسی داشته باشند.

7. Parallelism
8. FAQ:  Frequently asked questions
9. Load
10. Mirror site
11. Log Off
12. Boolean operator
13. Trancation
14. wild card
15. Command line Searching
16. Highlight
17. Print Friendly


Who Should Be Person of the Year

عمومی ,

چهارشنبه 8 آذر 1385

انتخاب شخص سال ۲۰۰۶ در تایم


کپی غیر قانونی از ویندوز ویستا غیر ممکن است

گوشه و کنار فناوری اطلاعات ,

شنبه 15 مهر 1385

www.itiran.com


15 مهر 1385 - مایكروسافت تصدیق كرد كه سیستم عامل ویندوز ویستا به گونه‌ای طراحی شده است كه كپی غیرقانونی از روی آن غیر ممكن خواهد بود.

به گزارش سرویس فن‌آوری اطلاعات خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، بزرگ‌ترین شركت نرم‌افزاری جهان كه از بابت كپی غیرقانونی برنامه‌هایش به‌ویژه ویندوز XP در جهان، ضرر مالی قابل توجهی را متحمل شده است، با همكاری كارشناسان و متخصصان امنیتی، ویستا را طوری طراحی كرده است كه قانون كپی‌رایت خواه‌ناخواه به اجرا در می‌آید.

بر اساس اعلام مایكروسافت ویستا در ابتدای طراحی، از لحاظ امنیتی در سطح پایین‌تری از ویندوز XP، قرار داشت.

مایكروسافت بر آورده كرده است كه از هر پنج نسخه‌ی نرم‌افزار ویندوز در جهان، یكی به طور غیر قانونی كپی شده است، در حالی كه برنامه‌ی ویندوز بر روی 90 درصد از رایانه‌های جهان نصب شده است.

شركت Business Software در ماه می ‌اعلام كرد: 35 درصد از نرم‌افزارهای رایانه‌یی مورد استفاده در سراسر جهان غیر قانونی هستند.


سرویِس خبری فوگل دات آی آر (Foogle.ir)

معرفی سایتها و وبلاگها ,

شنبه 15 مهر 1385



جان نباشد جز خبر در آزمون         هر که را افزون خبر جانش فزون


Epist
Epist

 

سرویِس خبری فوگل دات آی آر (Foogle.ir) به عنوان یک پورتال خبری با هدف آسان سازی دسترسی کاربران فارسی زبان اینترنت به اخبار و رویدادهای گوناگون مطرح شده در سایتهای مجاز داخل طراحی و پیاده سازی گردید.

این سیستم بطور خودکار در تمام طول شبانه روز، لحظه به لحظه منابع خبری مورد نظر را بررسی و آخرین اخبار آنها را در قالب عنوان و توصیف خبر در اختیار کاربران قرار میدهد. همچنین در صورتیکه عکس مرتبط با خبر وجود داشته باشد، عکس کوچک شده و تمبر نمای آن در کنار خبر نمایش میدهد.

فوگل دات آی آر خود را موظف به رعایت امانت داری در اشاره به منبع خبر میداند و بر این اساس کلیه اخبار و عکسها به همراه درج منبع اصلی در اختیار کاربران قرار داده میشوند.

فوگل دات آی آر در ابتدای راه است. نقطه نظرات، انتقادات و پیشنهادات شما به ما در پیمودن این مسیر کمک میکند.


تیم طراح فوگل دات آی آر (Foogle.ir) - شركت پیشگامان فن و دانش شرق
-------------------------------------------------------------------------
<< ک . ز : با آرزوی موفقیت برای این تیم ایرانی >>


جزئیات پذیرش دانشجو در دانشگاههای مجازی

گوشه و کنار فناوری اطلاعات ,

چهارشنبه 12 مهر 1385

www.itiran.com

11 مهر 1385 - بزرگراه فناوری - در دور جدید ثبت نام، پذیرش دانشجوهای مجازی با آزمون اختصاصی و غیر همزمان با آزمون سراسری صورت می گیرد

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به‌دنبال استقبال بالای متقاضیان ورود به دانشگاه‌های مجازی در صدد صدور مجوزهای بیشتر جهت ایجاد این دانشگاه‌ها و رشته‌های مجازی در کشور است.

کار گروهی با عنوان تنطیم مقررات و آیین نامه های دوره مجازی پیش ار تابستان امسال در وزارت علوم تشکیل شده که قرار است به تدوین آیین نامه های مختلف روش اجرا، روش تدریس، مقررات آموزشی و ... بپردازد

در حال حاضر حدود دو سال و نیم از پذیرش دانشجویان در دوره‌های مجازی دانشگاه‌ها می‌گذرد و مسؤولان پس از گذشت این مدت و استقبال گسترده متقاضیان در کشور به این نتیجه رسیده‌اند که با تدوین آیین‌نامه‌های جدید اقدام به سامان‌دهی پذیرش دانشجو در دوره‌های مجازی کنند.

"رجبعلی برزویی"، مدیرکل دفتر گسترش آموزش عالی و دبیر شورای گسترش در خصوص تعداد دانشگاه‌های مجازی در کشور می‌گوید: در حال حاضر دانشگاه‌های " شیراز"، "علم و صنعت"، "امیرکبیر" و "خواجه نصیر" مجریان تحصیل به روش مجازی در کشور هستند.

وی با اشاره به افزایش متقاضیان آموزش‌های مجازی می‌افزاید: دانشگاه‌های بسیاری نظیر شهید بهشتی، دانشگاه قم و دانشگاه صنعتی اصفهان نیز برای ایجاد این نوع آموزش متقاضی هستند.

به گفته برزویی بخش خصوصی نیز در این زمینه ابراز آمادگی کرده اما برای دادن مجوز به این بخش نیاز به تدوین آیین‌نامه‌ای بود که پس از تدوین در تاریخ پانزدهم بهمن‌ماه 84 به تصویب شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری رسیده و از تاریخ تصویب لازم‌الاجرا شد.

مدیرکل دفتر گسترش آموزش عالی ادامه داد: این آیین‌نامه با عنوان آیین‌نامه چگونگی تاسیس موسسه‌های غیردولتی- غیر انتفاعی الکترونیکی است.

برزویی می‌افزاید: دریافت مجوز آموزش مجازی توسط دانشگاه‌های دولتی آسان‌تر بوده و نیاز به هیات موسس و موارد دیگری که بخش خصوصی باید دارا باشد، نیست، بخش دولتی تنها باید نرم‌افزارها، سخت‌افزارها و محتوای دروس را فراهم کند.

دبیر شورای گسترش آموزش عالی می‌گوید: اما بخش خصوصی باید هیات موسس خود را معرفی کرده و بسترها و خطوط پرسرعت داشته باشد تا پس از بررسی‌های وزارت علوم، مورد تایید قرار گرفته و مجوز اصولی دریافت کند. در ادامه نیز چنانچه تمام شرایط مورد نظر وزارت علوم را فراهم کرد، مجوز قطعی دریافت می‌کند.

وی با اشاره به اینکه اکنون به سه موسسه بخش خصوصی مجوز تشکیل مرکز آموزش مجازی داده شده، گفت: طبق آیین‌نامه مذکور این موسسه‌ها باید هیات موسس را معرفی و سخت‌افزارها و سیستم LMS (مدیریت سامانه) خود را آماده کنند.

این مراکز خصوصی همچنین باید یک‌سوم محتوای دروس و رشته‌ای که می‌خواهند ارایه دهند را به‌صورت الکترونیکی آماده کنند تا موافقت اصولی را از وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بگیرند.

وی بیان داشت: تمامی دانشگاه‌ها و بخش خصوصی متقاضی آموزش مجازی مجوز خود را از شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم دریافت می‌کنند.

همچنین طبق مصوبه مجلس ایجاد، تاسیس، انحلال و ادغام هر گونه موسسه آموزشی و پژوهشی در کشور بر عهده شورای گسترش آموزش عالی است.

نحوه جذب دانشجو

دبیر شورای گسترش آموزش عالی اظهار داشت: تاکنون نحوه جذب دانشجو بر عهده خود دانشگاه‌ها و با هماهنگی وزارت علوم بود. به این ترتیب که دانشگاه‌ها خودشان معیارهایی برای جذب دانشجو تعیین کرده بودند.

برزویی تصریح کرد: پذیرش دانشجو در مراکز آموزش مجازی دانشگاه‌ها به دو طریق صورت می‌گرفت یا به‌صورت پذیرش فراگیر و یا از طریق آزمون سازمان سنجش اقدام به پذیرش دانشجو می‌شد.

وی اظهار داشت: اما از آغاز دور جدید پذیرش دانشجو، به دانشگاه‌های سراسر کشور اعلام شده که پذیرش دانشجو در دوره مجازی از طریق سازمان سنجش آموزش کشور انجام می‌شود اما این آزمون به‌صورت اختصاصی بوده و هم‌زمان با آزمون سراسری برگزار نخواهد شد.

وی ادامه داد: به‌عنوان نمونه هر دانشگاه به‌صورت منفرد و یا چند دانشگاه با همکاری یکدیگر آزمون مورد نظر را برگزار می‌کنند اما برگزاری این آزمون از طریق سازمان سنجش کشور انجام خواهد شد.

مدیرکل دفتر گسترش آموزش عالی با اشاره به اینکه مقررات آموزش عالی کشور در رابطه با دانشجویان حضوری در مورد دوره‌های مجازی نیز صدق می‌کند، گفت: دروسی که در دوره‌های مجازی ارایه می‌شود دقیقا مانند دوره‌های حضوری است اما با این تفاوت که کتاب‌های این نوع آموزش در اینترنت قرار داده شده و در واقع کتاب آن‌ها اینترنتی است، اما درس‌های آزمایشگاهی دانشجویان دوره مجازی در دانشگاه و امتحان پایان ترم این دروس نیز به‌صورت حضوری برگزار می‌شود.

برزویی گفت: امتحانات دانشجویان دوره‌های مجازی به‌صورت حضوری برگزار می‌شود، اما امیدواریم که در آینده‌ای نزدیک امتحانات نیز به‌صورت مجازی برگزار شود.

تعیین شهریه و ظرفیت بر عهده دانشگاه

برزویی با بیان اینکه تعیین شهریه برای دانشجویان بر عهده خود دانشگاه است، تصریح کرد: هزینه شهریه توسط هیات امنای دانشگاه مشخص می‌شود، البته سامان‌دهی شهریه‌های دانشجوهای دوره مجازی در وزارت علوم مطرح بوده و در دستور کار قرار دارد.

وی در مورد ظرفیت پذیرش این نوع آموزش گفت: ظرفیت پذیرش بستگی به دانشگاه داشته و استقبال توسط دانشجویان قابل توجه است به‌طوری که تقاضا به مراتب بیشتر از ظرفیت دانشگاه است.

رشته‌های مجازی

مدیرکل دفتر گسترش آموزش عالی از تعداد دانشجویان دوره‌های مجازی در کشور اظهار بی‌اطلاعی کرد و گفت: اکنون 10 رشته در دوره کارشناسی تدریس می‌شود که شامل رشته‌های حقوق، زبان و ادبیات انگلیسی در دانشگاه شیراز و علوم حدیث در دانشگاه غیرانتفاعی علوم حدیث است.

دوره کارشناسی رشته‌های مهندسی صنایع و مهندسی کامپیوتر نیز در دانشگاه صنعتی خواجه‌نصیر تدریس می‌شود.

در دوره کارشناسی ارشد نیز پنج رشته تدریس می‌شود که مهندسی فناوری اطلاعات و حقوق در دانشگاه شیراز و معماری کامپیوتر، مخابرات و مهندسی فناوری اطلاعات در دانشگاه صنعتی امیرکبیر تدریس می‌شود.

وی در پاسخ به این سؤال که آیا دوره دکترا به‌صورت مجازی تدریس می‌شود؟ گفت: هنوز دوره دکترا در آموزش مجازی ارایه نمی‌شود.

دبیر شورای گسترش آموزش عالی گفت: برای تولید و نوشتن هر واحد درسی در دوره مجازی نیاز به 10 میلیون تومان بوده و هر رشته تحصیلی در این دوره یک میلیارد تومان هزینه‌بر است.

وی بیان داشت: هنوز در دوره مجازی فارغ‌التحصیلی نداشته‌ایم زیرا مدت مدیدی از این نوع تدریس در دانشگاه‌ها نمی‌گذرد.

برزویی تصریح کرد: کارگروهی با عنوان "تنظیم مقررات و آیین‌نامه‌های دوره مجازی " پیش از تابستان امسال در وزارت علوم تشکیل شده که قرار است به تدوین آیین‌نامه‌های مختلف روش اجرا، روش تدریس، مقررات آموزشی و بسیاری موارد دیگر مرتبط با آموزش مجازی بپردازد.

وی در خصوص امکان افزایش رشته‌های مجازی در دانشگاه‌های کشور گفت: این امکان در صورتی فراهم خواهد شد که دانشگاه مربوطه شرایط سخت‌افزاری و نرم‌افزاری لازم را داشته باشد و در این صورت مجوزهای لازم صادر خواهد شد.

روش تدریس در دانشگاه‌های مجازی


مدیرکل دفتر گسترش آموزش عالی در خصوص نحوه تدریس در دانشگاه‌های مجازی کشور گفت: شیوه ارایه دروس این‌گونه است که مرکز آموزش مجازی دارای پایگاه اینترنتی بوده و دانشجو برای ورود به این سامانه دارای کلمه شناسایی و رمز است.

وی با بیان اینکه این پایگاه اینترنتی دارای بخش‌های مختلف خبررسانی، مراجعه به استاد، سرفصل، کلاس و بسیاری موارد الزامی دیگر است، تصریح کرد: در این پایگاه به‌طور کامل مشخص شده که در این ترم چه دروسی ارایه شده و چه تعداد دانشجو مشغول به تحصیل هستند.

به گفته وی، همچنین در این سیستم الکترونیکی (سایت) مشخص شده که درس‌ها، در چه روزهایی ارایه می‌شود و استادان حل تمرین نیز در چه زمانی حضور دارند.

وی تصریح کرد: در تحصیل به روش آموزش مجازی، برنامه‌های مشخصی برای حضور استاد و دانشجو در کلاس مجازی وجود دارد و برای ایجاد این محیط مجازی از نرم‌افزار LMS (مدیریت سامانه) استفاده می‌شود.

دبیر شورای گسترش آموزش عالی با بیان اینکه در آموزش مجازی دو نوع استاد وجود دارد، گفت: استاد اصلی دروس را به دانشجویان تدریس می‌کند و استاد معاون نیز اشکالات دانشجویان را رفع کرده و به سؤالات آن‌ها پاسخ می‌دهد، استاد اصلی فقط هنگام تدریس حضور دارد، اما حضور استادان حل تمرین به مراتب بیشتر از استادان اصلی است.

وی با بیان اینکه در این سیستم محیطی نظیر اتاق چت (اتاق گفت‌وگو) وجود دارد، گفت: دانشجو در طول هفته این فرصت را دارد که اگر کلاس برقرار نبود و با مشکلی در دروس مواجه شد، اقدام به ارسال ایمیل به استاد کرده و استاد نیز در اسرع وقت موظف به پاسخ دادن به دانشجو است.

برزویی افزود: در تمام لحظاتی که دانشجو به اینترنت وصل می‌شود، تمام بخش‌های دروس خوانده شده توسط این سیستم ثبت می‌شود و استاد می‌تواند ببیند که دانشجو تا کدام قسمت درس را خوانده و در چه ساعت‌هایی مراجعه کرده است.

دبیر شورای گسترش آموزش عالی افزود: دروس به‌صورت الکترونیکی تبدیل شده و صدا و تدریس استاد روی آن قرار می‌گیرد و در بسیاری از مواقع تدریس استاد به‌صورت فیلم روی درس قرار داده می‌شود.

برزویی با بیان اینکه "اعتبار اینترنتی " برای دانشجویان توسط دانشگاه به‌صورت رایگان قرار می‌گیرد، گفت: دانشجویان برای ورود به سیستم الکترونیکی دانشگاه دارای رمز عبور و ایمیل ویژه‌ای هستند که ممکن است در هر سال و یا هر درس تغییر کند.

وی ادامه داد: استاد نیز دارای لیست حضور و غیاب بوده و از حضور یا عدم حضور دانشجو آگاه است، همچنین در این سیستم ساعات تشکیل کلاس نیز مشخص شده است.


سایبراسپیس چیست ؟

سیستم های هوشمند ,

شنبه 1 مهر 1385

همشهری آنلاین
نویسنده : هلن صدیق بنای

فضای سایبر (Cyberspace) عبارتی است كه در دنیای اینترنت، رسانه و ارتباطات بسیار شنیده می‌شود.

به نظر می رسد بكارگیری این اصطلاح در این زمینه و برای ارجاع به امور فنی به آن رنگ و بویی صرفا فنی و مكانیكی داده باشد. ملاحظه دقیق‌تر این اصطلاح نشان می‌دهد كه این واقعیت، وجوه و جنبه های متنوعی از جمله خصلت های روانشناختی قابل توجه  نیز دارد. در منابع موجود آمده است كه:

واژه سایبر از لغت یونانی Kybernetes به معنی سكاندار یا راهنما مشتق شده است. نخستین بار این اصطلاح "سایبرنتیك" توسط ریاضیدانی به نام نوربرت وینر Norbert Wiener در كتابی با عنوان "سایبرنتیك و كنترل در ارتباط بین حیوان و ماشین" در سال 1948 بكار برده شده است. سایبرنتیك علم مطالعه و كنترل مكانیزم ها در سیستم‌های انسانی، ماشینی (و كامپیوتر ها) است.

سایبر پیشوندی است برای توصیف یك شخص، یك شی، یك ایده و یا یك فضا كه مربوط به دنیای كامپیوتر و اطلاعات است. در طی توسعه اینترنت واژه های تركیبی بسیاری از این كلمه سایبر بوجود آمده است كه به تعدادی از آنها اشاره می كنیم:

‍ فضای سایبر(Cyberspace)، شهروند سایبر (Cybercitizen) ، پول سایبر (‍Cybercash)، فرهنگ سایبر (Cyberculture)، راهنمایی فضای سایبر (CyberCoach) ، تجارت سایبر (Cyberbussiness) ، كانال سایبر (Cyberchannel) و ....

واژه "فضای سایبر" را نخستین بار ویلیام گیبسون William Gibson نویسنده داستان علمی تخیلی در كتاب نورومنسر Neuromancer  در سال 1984 به كار برده است.

فضای سایبر در معنا به مجموعه هایی از ارتباطات درونی انسانها از طریق كامپیوتر و مسائل مخابراتی بدون در نظر گرفتن جغرافیای فیزیكی گفته می شود.

 یك سیستم آنلاین نمونه ای از فضای سایبر است كه كاربران آن می‌توانند از طریق ایمیل با یكدیگر ارتباط بر قراركنند. بر خلاف فضای واقعی، در فضای سایبر نیاز به جابجایی‌های فیزیكی نیست و كلیه اعمال فقط از طریق فشردن كلیدها یاحركات ماوس صورت می‌گیرد.

این عدم جابجایی فیزیكی، محققان را واداشت كه به مطالعه برخی شباهت‌های فضای سایبر با حالت های نا هشیاری، بخصوص حالت‌های ذهنی‌ای كه در رویا ها ظاهر می‌شوند، بپردازند.

 آنان با الهام از گفته های یكی از رهبران بزرگ "ذن" به نام چانگ تزو (Chuang Tzu) برای تحقیقات خود در زمینه كشف شباهت‌هایی بین فضای سایبر و رویا بهره جسته اند. گفته می شود كه:

"چانگ تزو شبی در خواب می بیند كه یك پروانه شده است. وقتی بیدار می شود با  خود می اندیشد: آیا من مردی هستم كه خواب می بیند پروانه شده است، یا اینكه  پروانه ای هستم كه اكنون خواب می بیند  یك"مرد" شده است."

روند كاری یك كاربر كامپیوتر در فضای سایبر دقیقا نوعی یكی شدن یا محو شدن در درون واقعیتی متفاوت یعنی واقعیتی مجازی كه ورای قوانین و واقعیت های واقعی است. مانند یك رهبر ذن در هنگام مدیتیشن كه با محیط اطراف خود به وحدت می رسد، كاربر كامپیوتر هم در هنگام كار در فضای مجازی با آن یكی می شود.

شما تقریبا بی حركت و آرام می نشینید، چشمانتان روی پرده ای درخشان خیره می‌شود، اتاق كاملا تاریك است، تنها منبع نور در درون شما است و در حالیكه همه توجه و ذهنتان بر كلمات و تصاویر این پرده درخشان متمركز است ، انگشتانتان كلیدهای كی بورد را می‌نوازد. در این لحظه دوست دارید با  ذهنیات و تصورات خود یگانه شوید . مرز بین دنیای درون و بیرون تقریبا ناپدید می‌شود و دیگر گذر زمان معنایی ندارد.

البته این سناریوی هر روز كاربران كامپیوتر نیست. زیرا اغلب اوقات ما  صرفا به جهت انجام كاری مشخص و بدون آنكه به درون جهان مجازی فرو رویم به صفحه كلید ضربه می زنیم اما اگر از استفاده های دم دستی كامپیوتر صرف نظر كنیم و از كاربران حرفه ایی و پروپاقرص كامپیوتر پرس و جو كنیم درخواهیم یافت كه بسیاری از آن ها به راحتی لحظاتی را به یاد می‌آورند كه گویی هیچ حائل و فاصله ای بین خود و كامپیوتر شان احساس نمی‌كردند.

در واقع می توان گفت كه فضای سایبر گستره ایی از ذهن است كه می تواند تمامی اشكال زندگی منطقی را بسط و معنا دهد. شما می توانید حالت های متنوع و متفاوت ذهنی را از قبیل تخیلات(خیالپردازی ها) خیالپروری ها، توهمات، حالات هیپنوتیستیك و سطوح گوناگونی از هوشیاری  را در فضای مجازی تجربه كنید. تحت این چنین شرایط است كه فضای سایبر همانند دنیای "رویا" می شود. دنیایی كه وقتی ما به خواب فرو می رویم ، پدیدار می شود.

فضای سایبر را نمی توان تنها یك"بزرگ شاهراه اطلاعاتی" ساده دانست. زیرا تجربه ذهنی ما در فضای مجازی با تجربه ذهنی ما زمانی كه بی هیچ هدف و ارزشی خیالبافی می كنیم، كاملا متفاوت است. در واقع همانگونه كه علم روانشناسی خواب شبانه را برای حفظ سلامتی، توسعه عاطفی و رشد شخصیت یك فرد ضروری می داند، این فضای مجازی هم بیش از هر چیز دیگری در خدمت روان انسان است. زیرا مرزهای بین وا قعیت های آگاهانه و نا آگاهانه را به هم نزدیك ساخته و می تواند درباره معنای "واقعیت" چیز هایی به ما بگوید.

محیط "په‌لیس" (Palace)  یك محیط چت گرافیكی است كه ما برای این تحقیق آن را انتخاب كرده ایم. كاربران در این محیط می توانند برای برقراری ارتباط با دیگران از بین  صورتك های گرافیكی موجود در آن محیط، یك یا چند صورتك را برای باز نمایی شخص خود انتخاب كنند. این صورتك ها هر یك موقعیت یا حالت روانی خاصی را بیان می كند. بعضی از این حالت های "رویاگونه" در محیط "په‌لیس" را می توان در دیگر فضاهای مجازی هم پیدا كرد. ولی تعدادی از این حالت های تنها در محیط "پلس" وجود دارند و كاملا بی نظیر و خاص هستند.

مهم تر از همه این است كه محیط "په‌لیس" مانند رویا بسیار مجذوب كننده است. چرا كه این محیط یك "تجربه بصری" جدی است. یك مثل قدیمی می‌گوید : "یك تصویر با ارزش تر از هزاران كلمه است ." علم روانشناسی هم تجربه بصری را  تجربه ای بسیار غنی و تصاویر و نمادها را زبان ناآگاهانه می نامند.   

برای درك و آشنایی بیشتر با این"تجربه بصری" باید از دیدگاه روانشناسی خواب، رویا و رویا بینی را مورد توجه قرار داد.

برخی از ویژگی های رویا و رویا بینی از دیدگاه روانشناسی را می توان به شرح زیر فهرست كرد:

- در رویا قوانین مرسوم زمان، مكان و مسافت اجرا نمی شود

- فردی كه خواب می بیند می تواند مكررا از یك ماجرا به ماجرایی دیگری منتقل شود، بی آنكه روی زمین سفر كند. ممكن است فرد در خواب خود درگیر ماجرایی در تهران باشد اما بلافاصله درگیر ماجرایی در هاوایی گردد....

- در رویا حسی از مسافت یا مكان وجود ندارد، مسافت و مكان به مفهوم مادی تنها روی زمین خاكی معنا دارد .

-  همچنین كشش جاذبه زمین و آگاهی روزانه اغلب در رویا ناپدید می شوند.

- فرد می تواند چون جسمی شناور در فضا، در حال پریدن یا پرواز كردن باشد. دقیقا بر خلاف آنچه كه به عنوان قوانین نیوتن به اثبات رسید است.

حالت های فوق در فضای سایبر در حد وسیع تری رخ می دهد. زیرا كاربران در آن فضا از قوانین و آگاهی های زمینی فرا تر می روند: آن ها  تنها با یك كلیك ساده بر روی نگاره‌ایی می توانند از مكانی به مكان دیگر انتقال یابند، بدون هیچ حركتی در پاها یا چرخشی درچرخ ها و یا هیچ عاملی  كه برای اثبات حركت فرد وجود داشته باشد.

 این تنها یك تغییر بصری و روانی است كه انتقال را نشان می دهد. در حالی‌كه شما با وجودی مادی، درون اتاقی با انتخاب شخصی و كاملا بیدار نشسته اید. و آنچه كه اتفاق می افتد مانند رویایی است كه به شما احساسی از لذت و آسودگی می‌بخشد.

شاید زمانی نه چندان دور ما هم با این گفته چانگ تزو (Chuang Tzu) هم كلام شویم ؛ آیا این ما هستیم كه در فضای سایبر به عنوان كاربر سیر می كنیم یا اینكه این فضای سایبر است ، كه به عنوان بخشی از برنامه های خود ما را تعریف می كند ، كسی چه می داند؟

مركز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ای روزنامه همشهری

 
   
  
 


آموزش الكترونیكی پارادیم جدید در عصر اطلاعات

عمومی ,

سه شنبه 7 شهریور 1385

فصلنامه علوم و فناوری اطلاعات. دوره 21

شمارهء 1 (پاییز  1384) صفحه:49-66

 

ربابه فرهادی
كارشناس ارشد اطلاع‌رسانی مجتمع آموزش كشاورزی فارس
پست الكترونیكی: Farhadi1346@hotmail.com
 

  چكیده

با ورود به عصر اطلاعات ، نهاد آموزش از نخستین نهادهایی است كه دستخوش تغییرات اساسی شده. آموزش الكترونیكی به عنوان پارادیمی جدید، این حوزه را متحول ساخته است. با توجه به قابلیت‌های بسیار بالای  این سیستم آموزشی و حجم عظیم تقاضا برای آموزش، و ناتوانی نظام آموزشی كنونی در پاسخگویی به آن، در باب ضرورت به‌كارگیری و اهمیت  آموزش الكترونیكی تردیدی وجود ندارد .آنچه مطرح  است شیوه و چگونگی این آموزش است.كتابخانه‌ها نیز به عنوان زیرسیستم نظام آموزشی، ‌باید همگام با تغییرات پیش بروند و نسبت به ارائه‌ خدمات جدید و متناسب با نیاز روز، اقدام نمایند.
 كلیدواژه‌ها: كتابخانه، عصر اطلاعات، فناوری اطلاعات، آموزش، نظام آموزشی
 
1. مقدمه
ما در حال گذر از جامعه‌ صنعت– محور به جامعه‌ اطلاعات- محور، یا به عبارت دیگر گذر از دنیای فیزیكی به دنیای مجازی هستیم. ورود به عصر اطلاعات و زندگی اثربخش در جامعه‌ اطلاعات– محور، مستلزم شناخت ویژگی‌های آن است. یكی از نهادهای اجتماعی كه در این عصر دستخوش تغییرات وسیع خواهد شد، نهاد آموزش و یادگیری در سطوح عمومی و عالی است. در گذر به جامعه‌، اطلاعاتی، نقش عمده بر دوش دانش‌آموختگان جامعه است و آموزش و یادگیری می‌باید براساس رویكردهای جدید تنظیم شود. پیش‌نیاز وارد شدن به این پهنه، گسترش سریع و وسیع آموزش الكترونیكی، از پایین‌ترین تا بالاترین سطح نظام آموزشی كشور می‌باشد.
«كوهن» (1970) معتقد است كه مدل پیشرفت علم، تحول از یك پارادیم به پارادیم دیگر است و در هر حوزه‌ فكری می‌توان پارادیمی را یافت. فناوری اطلاعات پارادیم جدیدی است كه در هر حوزه‌ای كاربرد دارد و ضمن ایجاد پارادیم‌های دیگر، سبب تغییر چهره‌ جهان ما شده و امكان آموزش متناسب با نیازهای عصر حاضر را فراهم نموده است. به عنوان مثال، آموزش مجازی یا الكترونیكی پارادیم جدیدی در حوزه‌ آموزش و یادگیری پدید آورده و امكان یادگیری را در هر زمینه[3]، برای هر فرد[4]، در هر زمان[5] و در هر مكان[6] به صورت مادام‌العمر فراهم آورده است. در حوزه‌ نشر، كتاب‌ها و مجلات الكترونیكی، پارادیم جدیدی در این صنعت پدید آورده‌اند. كتاب‌های چند جلدی كه گاهی چندین قفسه جا می‌گرفتند، در پارادیم جدید به صورت یك لوح فشرده عرضه می‌شوند.
پارادیم‌ها دائماً در حال تغییرند و قانونی به نام «قانون بازگشت به صفر» بر آن‌ها حاكم است. براساس این قانون وقتی پارادیمی تغییر می‌كند، همه به نقطه‌ صفر باز می‌گردند و همه چیز از نو آغاز می‌شود. افراد یا سازمان‌های موفق در پارادیم قدیم
‌، لزوماً در پارادیم جدید نیز به همان میزان موفق نخواهند بود، مگر آن‌كه سریع‌تر از دیگران، خود را با پارادیم جدید در حوزه‌ فعالیت خود همسو سازند(Oclc,2003).
    آموزش الكترونیكی شامل آموزش مبتنی بر رایانه[7]، آموزش مبتنی بر اینترانت[8]، آموزش مبتنی بر وب[9]، پارادیم‌های جدید، و محصول فناوری اطلاعات می‌باشند كه بشریت را به سمت یك انقلاب بزرگ آموزشی سوق می‌دهند. گذر از جامعه‌ صنعتی به جامعه‌ اطلاعاتی لزوماً یك حركت تكاملی نیست، بلكه جهشی ساختاری است (دانشگاه بین‌المللی ایران، 2002). بنابراین برای نخستین بار امكان جهش از موقعیت عقب‌ماندگی به موقعیت پیشرفته برای كشور‌ها فراهم شده است. در این میان میزان توسعه و كاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش، مهم‌ترین شاخص پیشرفت به شمار می‌رود و آموزش مجازی یا آموزش الكترونیكی، مهم‌ترین عامل جهش علمی و فرهنگی محسوب می‌شود. به عبارت دیگر آموزش مجازی كلید گذر نیروی انسانی به جامعه‌ اطلاعاتی می‌باشد و گذر به جامعه‌ اطلاعاتی با نرخ سواد الكترونیكی[10]- به مفهوم توان خواندن و نوشتن و میزان بهره‌وری از سامانه‌های اطلاعاتی و ارتباطی - رابطه‌ مستقیم دارد (دانشگاه بین‌المللی ایران، 2002).
 
2. تعاریف آموزش الكترونیكی
 در سایت «شركت سخاروش» (یادگیری الکترونیکی،1381) نوشته است: آموزش الكترونیكی می‌تواند مبتنی بر دیسك فشرده، شبكه، اینترانت یا اینترنت باشد. آموزش الكترونیكی برای ارائه‌ محتوا، از عناصر اطلاعاتی با فرمت‌های متفاوت نظیر متن، ویدئو، صدا، انیمیشن، گرافیك و محیط‌های مجازی یا شبیه‌سازی‌شده استفاده می‌نماید.
    «دست اندركاران سیستم‌های سیسکو»[11](آموزش الکترونیکی،1382) معتقدند: آموزش الكترونیكی، یك یادگیری اینترنتی است كه می‌تواند شامل رساندن مطلب در چندین شكل، مدیریت آموزش، و یك مجموعه‌ شبكه‌شده از دانش‌آموزان و تعدادی از توسعه‌دهندگان و كارشناسان خبره باشد.
  «الیوت میسی»[12] (آموزش الکترونیکی،1382) می‌گوید: آموزش الكترونیكی، فناوری شبكه را برای طراحی، انتخاب، اداره كردن و بسط دادن آموزش به كار می‌برد.
  «گروه نرم‌افزاری تكنوسافت» (تکنوسافت،1382) می‌نویسد: آموزش الكترونیكی به مجموعه‌ وسیعی از نرم‌افزارهای كاربردی و روش‌های آموزشی مبتنی بر فناوری گفته می‌شود كه شامل آموزش بر پایه‌ رایانه، وب و اینترنت، و همچنین كلاس‌ها و  دانشگاه‌های مجازی و غیره می‌باشد.
   «علیرضا مختاری» (مختاری، 2004) می‌نویسد: آموزش الكترونیكی عبارت‌ است از ارائه‌ محتوای آموزشی و تجارب اساتید مجرب هر رشته از طریق فناوری الكترونیكی به دانشجویان علاقه‌مند، كه این دانشجویان می‌توانند در هر نقطه‌ جهان از این آموزش‌ها بهره‌مند گردند.
   «گرگ پریست»[13] از «شركت آموزش الكترونیكی اسمارت فورس»[14] (آموزش الکترونیکی، 1382) موارد زیر را در تعریف آموزش الكترونیكی بیان می‌كند:
آموزش الكترونیكی پویا است. محتوای آن كاملاً به روز و در زمان دلخواه[15] است؛ بهترین منابع دسترس‌پذیر در این سیستم آموزشی پیوسته[16]، كارشناسان خبره هستند. آموزش الكترونیكی نوعی تشریك مساعی است، جامع و فراگیر است، زیرا مطالب آموزشی را از منابع بسیار زیادی فراهم می‌كند.
از مجموع تعاریف ذکرشده درباره‌ آموزش الکترونیکی می‌توان به این تعریف جامع دست یافت:
آموزش الکترونیکی به مجموعه‌ وسیعی از نرم‌افزارهای کاربردی و شیوه‌های آموزش مبتنی بر فناوری اطلاعات (اعم از رایانه، دیسک فشرده، شبکه، اینترنت و اینترانت و دانشگاه مجازی) گفته می‌شود که امکان آموزش و یادگیری را برای هر فرد در هر زمینه‌، در هر زمان و مکان به صورت مادام‌العمر فراهم می‌سازد.
 
3. ضرورت، اهمیت و هدف آموزش الكترونیكی
 نیازهای روزافزون مردم به آموزش، عدم دسترسی آن‌ها به مراكز آموزشی، كمبود امكانات اقتصادی، كمبود آموزشگران مجرب، و هزینه‌های زیادی كه صرف آموزش می‌شود، متخصصان را بر آن داشت كه با كمك فناوری‌های اطلاعات، روش‌های جدیدی برای آموزش ابداع نمایند كه هم اقتصادی و باكیفیت باشند و هم بتوان با استفاده از آن، به طور همزمان جمعیت كثیری از فراگیران را تحت آموزش قرار داد.
    امروزه مفهوم سواد، دیگر «توان خواندن و نوشتن»  نیست. به قول «آلوین تافلر» (یزدیان،1382) در قرن بیست و یكم، بیسوادان آن‌هایی نیستند كه نمی‌توانند بخوانند یا بنویسند، بلكه كسانی هستند كه نمی‌توانند یاد بگیرند و بازآموزی كنند. تحولات سریع فناوری اطلاعات و ارتباطات[17] در دهه‌ اخیر، جهان را با یك بیسوادی- به تعبیر جدید- و نیاز همه‌گیر به بازآموزی و یادگیری مواجه ساخته است. اقدام به صدور گواهینامه‌ بین‌المللی كاربری رایانه[18] یكی از اقدامات جهانی در زمینه‌ بازآموزی است. روش‌های سنتی آموزش، دیگر پاسخگوی این حجم عظیم تقاضا برای آموزش نیست. نهضت سوادآموزی الكترونیكی به جای سوادآموزی متعارف، به عنوان یك راهكار برای گذر به جامعه‌ اطلاعاتی مطرح شده است، با این تفاوت كه اجرای آن به جای بیسوادان جامعه، در میان باسوادترین اقشار باشد. طبیعی است كه نظام آموزشی كشور، نخستین مكان اجرای آن خواهد بود.
    «گری بكر» برنده جایزه‌ نوبل (دولایی،1382) می‌گویدكه سرمایه‌ انسانی 70 درصد سرمایه‌ مملكت است. او ثابت كرد كه سرمایه‌گذاری روی مردم كشور، بسیار پرسود است. مبنای اقتصاد مملكت در دانش، مهارت‌ها و قابلیت‌های بالقوه‌ مردم است و باید برای آن ارزش قائل شد. كشور ایران از نظر جمعیتی، جوان‌ترین كشور جهان محسوب می‌شود كه 70 درصد جمعیت آن زیر 30 سال سن دارند.  از سوی دیگر تمایل جوانان به ادامه‌ تحصیلات دانشگاهی افزایش یافته است و با نظام آموزش كنونی، تنها 25 درصد از داوطلبان، امكان ورود به دانشگاه را پیدا می‌كنند (سعادت، 1382). این مسئله با توجه به تحولات اخیر جهانی و ورود به عصر اطلاعات كه در آن، دانش بالاترین ارزش افزوده را ایجاد می‌كند، ما را با چالشی اساسی مواجه ساخته كه تنها با بهره‌گیری از آموزش الكترونیكی می‌توان بر آن فائق آمد. در لزوم توسعه‌ آموزش الكترونیكی در كشور تردیدی وجود ندارد؛ آنچه مطرح است شیوه و چگونگی دستیابی مؤثر به این آموزش است.
    به طوركلی هدف آموزش الكترونیكی فراهم نمودن امكان دسترسی یكسان، رایگان و جستجوپذیر در دوره‌های درسی و ایجاد فضای آموزشی یكنواخت برای اقشار مختلف در هر نقطه و  بهینه‌سازی شیوه‌های ارائه‌ مطالب درسی به منظور یادگیری عمیق‌تر و جدی‌تر است. در چنین فضای آموزشی برخلاف آموزش سنتی، افراد به اندازه‌ توانایی خود از موضوعات بهره‌مند می‌گردند.
 
4. پیشینه‌ آموزش الکترونیکی در جهان
آموزش غیرحضوری در دهه اول سال 1700 میلادی آغاز شد و هنوز هم در نقاط مختلف دنیا از این شیوه‌ آموزش برای تحصیل استفاده می شود. بهره‌گیری از فناوری در امر آموزش از اوایل دهه‌ 1900میلادی و آموزش مجازی از سال 1995 شروع شده است (نجابی، 1382).
 
 الف) موج اول آموزش الکترونیکی  (1999-1994)
با ظهور پست الکترونیکی، مرورگرهای وب، «اچ‌تی‌ام‌ال»[19], «مدیا پلایر»[20] و ...، چهره‌ آموزش مبتنی بر چند‌رسانه‌ای‌ها تغییرات زیادی پیدا کرد. اساساً این نوع آموزش با کمک ابزارهایی چون پست الکترونیکی و اینترنت، و به صورت آموزش مبتنی بر رایانه[21] و آموزش مبتنی بر وب[22]، با کیفیت پایین و به صورت متناوب انجام گرفت.
 
ب) موج دوم آموزش الکترونیکی (2005- 2000)
 فناوری‌هایی چون جاوا، کاربردهای وسیع انواع  شبکه‌ها، خطوط مخابراتی با پهنای باند وسیع، طراحی وب‌سایت‌های پیشرفته و ...، انقلابی در صنعت آموزش به وجود آورد و آموزش تحت وب را به آموزش واقعی بسیار نزدیک ساخت. ارائه‌ محتوای دوره در محیط‌های آموزشی چند بُعدی و ارائه‌  خدمات پیشرفته و باکیفیت به فراگیران و همچنین تعریف و ارائه‌ استانداردهای آموزش الکترونیکی از ویژگی‌های این دوران به شمار می‌آیند (knowledgenet, 2004).
   یكی از دانشگاه‌های پیشگام در آموزش الكترونیكی دانشگاه «ام‌آی‌تی» است كه در سال 2001 اعلام كرد قصد دارد محتوای دروس بعضی كلاس‌های خود را به صورت آزمایشی روی اینترنت قرار دهد. جامعه‌ علمی جهانی از این تصمیم بهت‌زده شد. مجریان این طرح، با هدف افزایش مهارت دانش‌آموختگان و برای تبادل اطلاعات و بهبود روش‌های تدریس در دانشگاه‌های سراسر جهان، طرح را اجرا كردند. اما برای اكثر مراكز آموزشی تعجب‌آور بود كه دانشگاهی با چنین موقعیتی كه معمولاً تمام فرصت‌های تحصیلی در آن، از سال قبل رزرو شده و بابت هر دانشجو سالانه 41 هزار دلار شهریه دریافت می‌كند، چه احتیاجی به انتشار مطالب كلاس‌های درسی خود بر روی اینترنت دارد. «آن مارگویس» (دانشگاهی به وسعت دنیا، 1382) یكی از مدیران ارشد دوره‌های آموزش مجازی دانشگاه «ام‌آی‌تی» می‌گوید: هدف اصلی ما مبارزه با انحصار علم در سراسر جهان بوده است. درحال حاضر تنها كسانی كه بتوانند مبالغ هنگفتی را هزینه كنند، به منابع علمی دسترسی كامل دارند و این وضعیت باید روزی اصلاح شود. خواندن این دروس منجر به گرفتن مدرك «ام‌آی‌تی» نمی‌شود، ولی برای افراد علاقه‌مند و طالب علم، بسیار مفید است. مطالب درسی كه شامل امتحانات، جزوات آموزشی و منابع دیگر است، به صورت فایل‌های «پی‌دی‌اف»[23] در سایت دانشگاه «ام‌آی‌تی»[24] قرار گرفته‌اند. نكته‌ جالب این‌كه اجازه‌ ترجمه‌ مطالب به زبان‌های مختلف در سراسر جهان داده شده است. درسال گذشته براساس آمارهای منتشره، كانادایی‌ها با بیش از 5/3 میلیون مراجعه، بزرگ‌ترین جامعه‌ مخاطبین دوره‌های «ام‌آی‌تی» بودند. دانشگاه «ام‌آی‌تی» طرح آموزش الكترونیكی خود را به نام «او.سی.دبلیو»[25] از سال 2002 رسماً اجرا كرد. به هرحال این یكی از تجارب موفق دانشگاه «ام‌آی‌تی» بودكه با استفاده از قابلیت‌های شبكه‌ جهانی به دنیا عرضه می‌شود (دانشگاهی به وسعت دنیا، 1382).
 
5. پیشینه‌ آموزش الکترونیکی در ایران
آموزش الكترونیكی در ایران به زمان بهره‌گیری از رایانه‌های شخصی در میان اقشار مختلف فرهنگی- اجتماعی برمی‌گردد. با ایجاد و توسعه‌ شبكه‌های ارتباطی، تحولات شگرفی در آموزش الكترونیكی به وجود آمده است.
   دانشگاه بین‌المللی ایران که ترکیبی از امکانات موجود و بالقوه‌ دانشگاهیان و فناوران ایرانی در خارج از کشور است با همکاری مراکز دانشگاهی ایران، ترکیبی را به وجود آوردند که پیش‌نیاز آموزش الکترونیکی در ایران در سطح دانشگاه فراهم گردد. در سال 2002 میلادی این دانشگاه نیروهای خود را ساماندهی کرد و در پی همایش آموزش مجازی این دانشگاه در اوت 2002، به عنوان اولین دانشگاه مجازی ایران ظاهر شد. پس از آن دانشگاه‌های مختلف مانند صنعتی شریف، اصفهان، شیراز، تهران، دانشگاه آزاد منطقه‌ جنوب تهران، دانشگاه علوم حدیث، و دانشگاه اینترنتی ایران نیز طرح آموزش الکترونیکی را اجرا کردند. هم اکنون وزارت علوم، تحقیقات و فناوری «طرح ملی توسعه‌ دانشگاه‌های مجازی در کشور» را به امید تحقق نتایج زیر دنبال می‌کند:
-  همگانی‌کردن آموزش عالی،
-  شکوفایی استعدادهای افراد خارج از قلمرو رسمی دانشگاه‌ها،
-  كاهش تعداد متقاضیان ورود به دانشگاه از طریق كنكور،
-  کاهش هزینه‌های مسافرت‌های بین‌شهری،
-  گسترش مرزهای دانش به فراسوی محدودیت‌های سنتی،
-  حركت در زمینه‌ كوچك‌سازی دانشگاه‌ها (از نظر فیزیكی)،
-  افزایش توان رقابت علمی كشور،
- همگامی با كاروان جهانی علم و ارتقای علمی در قرن حاضر (طرح ملی توسعه‌ دانشگاه‌های مجازی، 1382).
 
6. مزایای آموزش الكترونیكی
آموزش الكترونیكی یك نظام آموزشی هنرمندانه و راه‌حل جامع می‌باشد كه برای مؤسساتی كه خواهان حركت در مسیر فناوری روز و تغییر روش‌ها و محیط‌های آموزشی خود هستند، امكان دستیابی به شیوه‌های نوین آموزشی را فراهم می‌نماید (آموزش الکترونیکی چیست، 1382).  «یاسمن اسكویی» كارشناس ارشد برنامه‌ریزی درسی می‌گوید: در آموزش الكترونیكی، ارائه‌ مطالب براساس نیازهای فراگیران تغییر می‌یابد و در آن، فضایی ایجاد می‌شود تا فراگیر با فراغ بال و به دور از اضطراب و با حفظ استقلال و اعتماد به نفس، به فعالیت‌های مورد نظر خود بپردازد. آموزش الكترونیكی یك سیستم آموزشی واحد را برای تعدادی از فراگیران فراهم می‌سازد كه منجر به ایجاد فرصت‌های آموزشی مختلف می‌شود (اسکویی ،1382).
به طوركلی می‌توان مزایای آموزش الكترونیكی را در چند محور به شرح زیر برشمرد:
 
الف) شیوه‌ ارائه‌ دروس به دانشجو
                - عدم وابستگی كلاس درس به زمان خاص؛                           
              -‌‌ جامعیت، فراگیری، پویایی، روزآمدی و رفع نیاز آموزشی در زمان دلخواه[26]؛
   - افزایش كیفیت ارائه‌ دروس (به دلیل ارائه‌ دروس به صورت چندرسانه‌ای)[27] ؛
- افزایش میزان اثربخشی و بازدهی آموزشی (به دلیل حذف محدودیت‌های       زمانی و مکانی)؛
                                     
ب) تعامل بین استاد و دانشجو
                - عدم نیاز به حضور فیزیكی استاد و دانشجو در كلاس درس؛           
        - كاهش زمان و هزینه‌ رفت و آمد برای دانشجویان؛
            - پشتیبانی تعداد زیادی دانشجو در یك كلاس؛                            
                - امكان ثبت فعالیت‌ها و پیشرفت دانشجویان توسط استاد؛
                - امكان تهیه‌ مدل‌های مختلف آموزش توسط استادان؛
                - ارتباطات آسان و فراگیر آموزشی؛
                
ج‌)  دسترسی به منابع اطلاعاتی
             - دسترسی پیوسته به كتابخانه‌ مجازی[28]؛              
                - جستجوی هوشمندانه؛                                                             
                - انعطاف‌پذیری، دردسترس بودن، و سهولت دسترسی به منابع
            آموزشی؛                                      
                - افزایش حق انتخاب دانشجو در تعیین دوره‌های آموزشی؛                  
                - تغییر محتوای تدریس (از «محدود و انتخابی» به «نامحدود و متنوع»)؛
 
د‌)   تغییر نگرش و دانش کاربران
            - تغییر سطح سواد دانش‌آموختگان (از سواد كلاسیك به خلاقیت و
         تولید دانش)؛
                - تغییر نگرش به آموزش و یادگیری (از فردی به اجتماعی)؛
                - تغییر نگرش به فراگیران (از «ایجاد رقابت» به «همكاری و
         مشاركت»)؛
                - تغییر وظیفه‌ فراگیران (از «ذخیره‌سازی اطلاعات و افزایش
         محفوظات» به  «مدیریت اطلاعات و تولید دانش»)؛
             - افزایش سرعت درآموزش و یادگیری؛
                - افزایش سطح علمی جامعه؛
                - قابلیت تنظیم آهنگ یادگیری فراگیران؛
                - محوریت كاربران؛                                                                 
                        
هـ) مدیریت
 - مدیریت آسان و كارآمد؛                                                       
              - نظارت و كنترل دقیق بر نظام آموزشی و اطلاعات؛
              - جمع‌آوری سریع بازخوردها و تجزیه و تحلیل آن‌ها؛
              - كاهش هزینه و زمان؛
              - فراهم‌نمودن فرصت‌های آموزشی یكسان برای عموم؛
              - افزایش سرعت در توسعه و پیشرفت.
 
7. زیرساخت‌های ضروری برای آموزش الكترونیكی
 آموزش الكترونیكی مستلزم زیرساخت‌های فراوانی است كه عبارت‌اند از :
1.    توسعه‌ مهارت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات در تمام سطوح جامعه برای عموم مردم؛
2.    ترغیب و ترویج پژوهش‌های آموزشی در زمینه‌ فناوری اطلاعات؛
3.    گسترش كمی و كیفی در تولید نرم‌افزارهای آموزشی؛
4.    تجهیز مدارس و دانشگاه‌ها به رایانه و دسترسی به شبكه‌ جهانی؛
5.    توسعه‌ مراكز آموزش مهارت‌های اطلاعات و ارتباطات؛
6.     تقویت زیرساخت‌های شبكه اینترنت در كشور؛
7.    گسترش سطح دسترسی عموم به رایانه و شبكه‌ جهانی؛
8.    توسعه‌ فرهنگ استفاده از فناوری اطلاعات در امور روزمره.
 
8. روش‌ها و انواع آموزش الكترونیكی
انواع آموزش الكترونیكی عبارت‌اند از:
-   آموزش مبتنی بر رایانه: در این شیوه‌ آموزش، منابع آموزشی از قبیل دیسك نوری یا فلاپی به فراگیر داده می‌شود و فراگیر به صورت انفرادی در زمان و مكان معین، می‌تواند به آموزش در زمینه‌های مورد علاقه‌ خود بپردازد.
- آموزش مبتنی بر وب[29]: دراین روش منابع آموزشی از طریق اینترنت و در محیط وب، در اختیار فراگیر قرار می‌گیرد. در این روش از سرویس‌های پست الكترونیكی، تابلوهای اعلانات، و چت[30] برای برقراری ارتباط فراگیر با منابع آموزشی استفاده می‌شود.
        - ویدیو كنفرانس[31]: این روش قابلیت‌هایی مثل استفاده از وسایل كمك آموزشی نظیر رایانه، دوربین، پروژكتور، میكروفون، و  برقراری ارتباط زنده بین فراگیر  و متخصصین و معلمان را فراهم  می‌سازد.
- سیستم ماهواره‌ای: این سیستم از یك هاب (فرستنده) و یك ایستگاه زمینی (گیرنده) تشكیل شده است. در این روش برای آموزش از راه دور، از یك پروژكتور، یك صفحه‌ نمایش و رایانه‌ای كه از طریق ماهواره به یك شبكه متصل شده، استفاده می‌شود.
     در آموزش مبتنی بر وب یا آموزش مجازی،  فراگیران می‌توانند از طریق اینترنت در مركز ثبت‌نام كنند، از دروس ارائه‌شده انتخاب واحد نمایند، جزوه‌ درسی موردنظر را مطالعه كنند، از جلسات درس استاد استفاده نمایند و در پایان دوره نیز امتحان دهند. در این سیستم آموزشی فراگیران می‌توانند هر روز و هر لحظه كه مایل باشند با استاد و همكلاسی‌های خود ارتباط برقرار كنند و با تشکیل گروه‌های مباحثه، به تبادل نظر درباره‌ مفاد درسی و تمرینات خود با استفاده از اینترنت بپردازند. محتویات دروس ممكن است از طریق اینترنت، یا با استفاده از ویدیو و تصاویر دوطرفه (تعاملی) انتقال یابند. ممكن است تلویزیون‌های كابلی یا ماهواره‌ای، رسانه‌های انتقال‌دهنده‌ این مواد درسی باشند؛ یا منابع درسی بر روی لوح فشرده یا نوار ویدیویی یا  دی‌وی‌دی یا تركیبی از این روش‌ها، در اختیار فراگیر قرارگیرند.
   در این سیستم آموزشی قسمت اعظم آموزش، مبتنی بر دروسی است كه هر زمان كه فراگیر اراده كند می‌تواند به سایت مركز متصل شود و آن دروس را دریافت كند. فراگیر می‌تواند چندین بار، مطالب ارائه‌شده را مشاهده كند. در این سیستم ممكن است افراد ثبت‌نام‌شده برای یك درس، هزاران نفر باشند. آموزش در این سیستم كاملاً فعال است. آموزش الكترونیكی ثابت كرده كه 20 تا 25 درصد میزان یادگیری را نسبت به روش‌های سنتی آموزش، افزایش می‌دهد (حسن زاده ،1382).
 
9. آموزش الكترونیكی و كتابخانه‌ها
انفجار اطلاعات و قوانین حاكم بر فناوری اطلاعات، حرفه‌ كتابداران را به طور گسترده‌ای تحت تأثیر قرار داده است. كتابداران باید از این فكر كه كتابخانه‌ها فقط با منابع مرجع، فهرست‌نویسی، فراهم‌آوری، حفاظت و امانت منابع، و مدیریت فیزیكی مجموعه‌های چاپی سروكار دارند، دوری كنند. صِرف انتقال فعالیت‌های كتابخانه از ساده به الكترونیكی، نیازهای مراجعان به كتابخانه را برطرف نمی‌كند و آینده‌ آن‌ها را نیز تضمین نخواهد كرد (ارلندسدتی، 1382). كتابداران، تهیه‌كنندگان اطلاعات در محیطی هستند كه دائماً در حال تغییر است و فناوری اطلاعات خواه ناخواه، شغل‌ آن‌ها را تغییر می‌دهد. امروزه مأموریت كتابداران ارائه‌ خدمات پیشرفته، همگام با افزایش حجم اطلاعات است. آنان باید متناسب با موقعیت و شرایط جدید، مهارت‌های جدیدی را كسب نمایند؛ آن‌ها هستند كه ماشین‌ها را مدیریت می‌كنند و با سازماندهی اطلاعات، عملكرد آن را موفقیت‌آمیز می‌سازند. از بعد مدیریتی نیز كتابخانه‌ها باید ساختارهای نوینی را به كار گیرند؛ مثلاً به جای سازمان‌دادن به كار كتابداران، مراجعان را مركز توجه قرار دهند و قبل از هر تغییری در سیستم،  آموزش كاركنان و ایجاد فرصت برای رشد و ترقی آن‌ها را سرلوحه‌ كار قرار دهند. نباید انتظار داشت كه كتابداران، مهارت‌های جدید را بدون هیچ آموزشی به دست آورند و بدون هیچ اظهارنظری، خود را با تغییرات وفق دهند.كتابخانه‌ها می‌توانند منشأ تحول شوند، به شرط این كه كلید این تحول، یعنی «مشاركت كاركنان كارآزموده» را در اختیار داشته باشند.
سیستم‌های مدیریت آموزش الكترونیكی، فرصت‌های جدیدی برای كتابخانه‌ها فراهم نموده تا به طراحی، اشاعه و ارائه‌ خدمات جدید و متناسب با سیستم آموزشی جدید،  اقدام نمایند. لازم است كه این خدمات، تخصصی‌تر و توانمندانه‌تر ارائه شوند و بویژه در عرصه‌هایی كه منابع، غیرقابل جایگزین هستند و هیچ ماشینی نمی‌تواند به جای آن قرارگیرد، نقش هدایتگر داشته باشند. سیستم مدیریت آموزشی[32]، دارای نرم‌افزارهای كاربردی است كه عناصر الكترونیكی دوره را مدیریت می‌كنند. این سیستم به سرعت به سوی استفاده‌ گسترده از فناوری اطلاعات در امر آموزش- به جای استفاده‌ پراكنده از آن-  تمایل پیدا كرده و هم‌اكنون خدمات گسترده‌ای را از طریق دوره‌های درونخطی  ارائه می‌نماید (مختاری اسکی،1381).
فناوری اطلاعات، راه را برای کتابخانه‌های دیجیتال هموارکرده است. این کتابخانه‌ها که گاهی کتابخانه‌های درونخطی، بدون دیوار، مجازی، الکترونیکی و رومیزی خوانده می‌شوند، با استفاده از روش‌های فناوری اطلاعات، دسترسی مداوم به اطلاعات دیجیتالی (متن كامل) را فراهم می‌آورند. کتابخانه‌های دیجیتال از ضروریات نظام آموزشی مجازی محسوب می‌شوند. این نوع کتابخانه‌ها متکی بر داده‌های رقومی هستند و به‌تدریج جایگزین ركوردهای چاپی می‌شوند و از طریق شبکه، امکان دسترسی24 ساعته برای همگان را فراهم می‌آورند. کتابخانه‌های دیجیتال- برخلاف کتاب‌های چاپی- چندرسانه‌ای و قابل بازیابی‌اند و با جستجو در شبکه می‌توان داده‌ها را در اقیانوس اطلاعات گرد آورد و از طریق برنامه‌های فرارسانه‌ای و فرامتنی و نظام‌های خبره، مورد استفاده قرار داد (گوپال،1382).
    مجموعه‌های رقومی ، منابع متنوعی از قبیل مجلات الکترونیکی ، کتب ، متن کامل و پایگاه های اطلاعاتی مختلف را شامل می‌شوند. با نگاهی حتی گذرا می‌توان به خوبی درک کرد که همگام با تحولات نظام آموزشی و حرکت به سوی آموزش‌های الکترونیکی، کتابخانه‌ها نیز باید مسیر خود را به سمت دیجیتالی شدن تغییر دهند تا بتوانند با تغییر نقش خود، جایگاه خود را حفظ کنند و متناسب با نیاز جامعه، نسبت به ارائه‌ خدمات جدید، توانا باشند.
   پیوند كتابخانه‌ها، فناوری اطلاعات و آموزش با یكدیگر، اتحادی را به وجود آورده كه حاكی از محرك‌های مالی است. فشارهای مالی بر آموزش عالی، سیستم‌ها را به سمت پیاده‌سازی طرح‌هایی سوق داده است كه منجر به كاهش هزینه‌ها شود. فناوری اطلاعات، زمینه‌های تحقق این طرح‌ها را به خوبی فراهم كرده است. قراردادن اطلاعات دانشجویان روی صفحات گسترده[33]، رفع نیازهای اطلاعاتی دانشجویان در كتابخانه‌های مجازی- و به طور كلی سیستم‌های آموزشی الكترونیكی، منجر به تحولات اساسی در وظایف كتابداران شده است. كتابخانه‌ها وظیفه‌ آموزش نحوه‌ استفاده از محیط‌های آموزشی جدید و خدمات آن به دانشجویان را  به طور مستقیم عهده‌دار خواهند بود. در این میان سؤالاتی مطرح است كه نیاز به تحقیقات بعدی را آشكار می‌سازد:
- چطور كتابخانه‌ها می‌توانند از نظر ارائه‌ خدمات، بین سیستم آموزش سنتی و سیستم   آموزش جدید پل بزنند؟
- بهتر است چه خدماتی به صورت سنتی و چه خدماتی به صورت جدید ارائه شوند؟ در سیستم تركیبی به چه بسترهایی نیاز است؟
- با توجه به نیازهای جدیدی كه در محیط آموزش الكترونیكی یا مجازی به وجود آمده است،كتابخانه‌ها باید چه خدمات جدیدی را دوباره تعریف كنند؟
- كتابخانه‌ها در مدل آموزشی جدید، چه نقشی می‌توانند بازی كنند؟
- بهترین راهبرد برای كتابخانه‌ها به منظور همگام شدن با سیستم آموزشی جدید چیست ؟
 
10. نتیجه‌گیری
در آستانه‌ ورود به عصر اطلاعات،  پارادیم جدیدی به نام فناوری اطلاعات مطرح شده است كه تأثیر اجتناب‌ناپذیری بر تمامی حوزه‌های دانش بشری داشته و نهادهای مختلف اجتماعی را دستخوش تغییرات بزرگی نموده است. نهادهای آموزشی در مواجهه با این پارادیم، بر اساس رویكردهای جدید، نظام آموزشی خود را در سطوح مختلف، تنظیم می‌نمایند.
   آموزش الكترونیكی نیز پارادیمی جدید و محصول فناوری اطلاعات می‌باشد و چند سالی است توسط برخی سازمان‌ها و دانشگاه‌ها در قالب طرح‌های آموزشی متعدد مطرح و حتی اجرا شده است. به طوركلی فناوری اطلاعات، فرصت‌های جدیدی را برای جوامع مختلف ایجاد كرده است؛ جوامعی كه سریع‌تر این فرصت‌ها را شناسایی كنند، می‌توانند با جهشی ساختاری، عقب‌ماندگی‌های خود را جبران نمایند. فراهم‌نمودن زیرساخت‌های ضروری، ارائه‌ طرح‌هایی نظیر « نهضت سواد‌آموزی الكترونیكی» كلید گذر ما به جامعه‌ اطلاعاتی خواهد بود. آموزش الكترونیكی می‌تواند بسیاری از معضلات جوامع- از جمله نیازهای روزافزون مردم به آموزش، عدم دسترسی یكسان به مراكز آموزشی، كمبود امكانات اقتصادی، كمبود آموزگاران مجرب، و هزینه‌های زیادی كه صرف آموزش می‌شود- را برطرف نماید. مزایای زیادی برای این نوع سیستم آموزشی برشمرده‌اند كه معایب آن را پوشش می‌دهد.
   با ورود به سیستم آموزش الكترونیكی، كتابخانه‌ها نیز همچون زیرسیستم‌های دیگر دچار تغییرات زیادی خواهند شد. این كه كتابخانه‌ها در سیستم جدید چه نقشی پیدا خواهند كرد بستگی زیادی به رویكرد كتابداران به فناوری‌های جدید دارد. آنچه مسلم است این كه كتابداران باید همگام با تحولات، پیش روند و گرنه نقش آن‌ها در صحنه‌ آموزش بسیار كمرنگ خواهد شد. كتابداران باید نیاز سیستم‌های جدید را شناسایی كنند و متناسب با آن، خدمات جدیدی را ارائه نمایند و نقش هدایتگری خود را در عرصه‌های تولید، سازماندهی و اشاعه‌ اطلاعات در مدل‌های جدید حفظ كنند.
   به طوركلی دورنمای آینده‌ آموزش الكترونیكی را می‌توان چنین تصویركرد: انتشار رایگان دانش بین كشورها ممكن است منجر به كاهش اختلافات بین كشورها شود. كشورهای توسعه‌نیافته در زمینه‌های علمی رشد سریع‌تری پیدا می‌كنند و دسترسی همگانی و رایگان به منابع آموزشی باعث شتاب بخشیدن به توسعه‌ اقتصادی جهان خواهد شد.
 
11. منابع


Knowledgenet, history of e-learnin (2004). Retrieved March 8, 2004, from www.virtual\e-learn\knowledgenet-history of E-learning.htm
 
Kuhn, T. S. (1970). The structure of scientific revolutions (2rd ed.). Chicago, IL: The University of Chicago Press.
 
OCLC E-Learning Task Force (2003, October). Libraries and the enhancement of E- Learning. Ohio: OCLC Online Computer Library Center. Retrieved June 25, 2004, from http://www5.oclc.org/downloads/community/elearning.pdf


 آموزش الكترونیكی چیست؟ (1382). دسترسی در 8 خرداد 1383، از سایت

 www.persiaelearning.com


 ارلندسدتی‌تر، لیندا (1382). آموزش برای تغییر مهارتهای جدید برای كتابخانه الكترونیكی: فناوری نوین، كتابداران نوین؟ ترجمه امیررضا اصنافی، مجله الكترونیكی مركز اطلاعات و مدارك علمی ایران، 1(4). دسترسی در 15 مرداد 1384، از سایت
http://www.irandoc.ac.ir/data/e_j/vol1/training_change.htm.
 
اسكویی، یاسمن (1382، 18 آبان). فن‌آوری اطلاعات درخدمت آموزش. هنر. دسترسی در 8 خرداد 1383، از سایت

 www.khabarnameh.gooya.com

 

تکنوسافت (گروه نرم افزاری ). (1383). آموزش الكترونیكی نمودی از رویكردهای نوین به آموزش و یادگیری. دسترسی در 8 خرداد 1383، از سایت

www.meykade.com


 حسن‌زاده ، مریم (1382). یادگیری الكترونیكی. دسترسی در 8 اسفند 1382، از سایت

www.imi-ir.org/tadbir/tadbir-122/netreport-122/1asp


دانشگاهی به وسعت دنیا (1382، 11 شهریور). روزنامه همشهری، شماره 3155. دسترسی در 8 خرداد 1383، از سایت

 http://www2.hamshahri.net/hamnews/1382/820611/infor/igozar.htm


 دولایی، پرویز (1382). شکل‌دهی بدنه آموزش الکترونیکی کشور: یک ضرورت ملی (سخنرانی).دفتر مدیریت طرح توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات. دسترسی در 8 خرداد 1383، از سایت

 www.ict-edu.ir

 
سعادت، سعید (1382). ستاد تکفا تدوین استراتژی ملی آموزش الکترونیکی را بررسی می‌کند. دسترسی در 8 خرداد 1383، از سایت

 www.nashriat.net/web-mag/2.htm


 طرح انتقال و توسعه فنآوری « ای - فراگیری » (اتفا) (1382). دانشگاه بین المللی ایران (IUI). دسترسی در 8 خرداد 1383، از سایت

 www.iranu.com


 طرح ملی توسعه دانشگاه‌های مجازی. وزارت علوم تحقیقات و فناوری (1382). دسترسی در 8 خرداد 1383، از سایت

 http://Vu.aictc.com/about.htm
 

گوپال، کریشان (1382). کتابخانه‌های دیجیتال در عصر اطلاعات الکترونیکی .تهران: رنگین قلم.
 
مختاری، علیرضا (1383). كارگاه كاربرد اینترنت در پژوهش. دسترسی در 8 اسفند 1383، از سایت

www.alirezamokhtari.com/arm/internet1.htm
 

مختاری اسكی، حمیدرضا (1381، تیر). نگرش سیستمی به نقش تكنولوژی اطلاعات به عنوان پارادایمی جدید در اشتغال. آموزش‌های علمی كاربردی. 7و8، 28.
 
نجابی، علیرضا، و زیبایی، مهدی (1382). الگوی نوین انتقال دانش. دسترسی در 8 خرداد 1383، از سایت

www.imi-ir.org/tadbir/tadbir129/article-129/2.asp
 

یادگیری الكترونیكی (1381). دسترسی در 8 خرداد 1383، از سایت

www.sakharavesh.com


 یزدیان‌كاشانی، ابوالفضل (1382). مقاله ارائه شده در اولین همایش آموزش الكترونیكی ،سازمان مدیریت صنعتی، دسترسی در 8 اسفند 1383، از سایت

 www.nashriat.net/web-mag/18.htm
 

پی نوشت‌ها


[1] . E-Learning

2 . Paradigm. «توماس كوهن» در اثر خود با عنوان «ساختار انقلاب‌های علمی» می‌نویسد: پارادیم   به دستاوردهای علمی كه دارای ویژگی‌های زیر باشند اطلاق می‌شود: 1) آنچنان بی‌سابقه باشد كه افراد زیادی را جلب نماید؛ 2) به قدر كافی جا برای طرح هر نوع مسئله, و ادامه‌ كار برای افراد جدید داشته باشد.

[3] .anything
[4]. anyone
[5]. anytime
[6] .anywhere
[7] .Computer Based Training (CBT)
[8] . Intranet Based Training (IBT)
[9] .Web Based Training (WBT)
[10] .E-literacy
[11] . Cisco
[12] . Elliott Masie
[13] .Greg Priest
[14]  .Smart force
[15] .Real time
[16] . Online
[17] . ICT (information and communication technology)
[18] . ICDL
[19] . HTML (Hypertext markup language)
[20]. Media player
[21] . CBT (computer based training)
[22] . WBT (web base training)
[23] . PDF (Portable document format)
[24] . OCW.mit.edu
[25] . OCW (openspace courseware)
[26] . Real time
[27] . Multimedia
[28] . Virtual library
[29] . Web Based Traning
[30] . Chat
[31] . Video Conferencing
[32] . (CMS) Course management system
[33]  .Spreadsheet

http://www.irandoc.ac.ir/etela-art/21/farhadi.htm


بقیه مطالب وبلاگ l یک مثال ساده در ماکرو نویسی
l ایجاد یک ماجول در ماکرو
l اولین درس ماکرو
l آغاز ماکرو نویسی در اکسل
l تبلت پی سی چیست؟
l سیستم عامل آندروید چیست ؟
l ملکه تبلت‌ درCES 2011 کیست؟
l چگونه یك متخصص امنیتی شوم؟
l تحلیلى اقتصادى از تاثیر اینترنت و فناورى اطلاعات بر بازارها و موسسات بیمه‌
l راه‌اندازی بزرگ‌ترین مرکز فناوری دنیا در چین
l معرفی MRTG به عنوان نرم افزار Monitoring شبکه
l نرم‌افزار یک ‌بیستم صادرات هند را شامل می‌شود
l سایت انستیتوی فیلم آمریكا
l What is Chief Information Officer
l مدیریت زنجیره تأمین با استفاده از فناوری‌های بی‌سیم و موبایل

ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو