به نام خدا

 

    تماس با مدیر سایت/Contact  ایمیل من

 وبلاگ من



-->

آموزش الكترونیكی پارادیم جدید در عصر اطلاعات

عمومی ,

سه شنبه 7 شهریور 1385

فصلنامه علوم و فناوری اطلاعات. دوره 21

شمارهء 1 (پاییز  1384) صفحه:49-66

 

ربابه فرهادی
كارشناس ارشد اطلاع‌رسانی مجتمع آموزش كشاورزی فارس
پست الكترونیكی: Farhadi1346@hotmail.com
 

  چكیده

با ورود به عصر اطلاعات ، نهاد آموزش از نخستین نهادهایی است كه دستخوش تغییرات اساسی شده. آموزش الكترونیكی به عنوان پارادیمی جدید، این حوزه را متحول ساخته است. با توجه به قابلیت‌های بسیار بالای  این سیستم آموزشی و حجم عظیم تقاضا برای آموزش، و ناتوانی نظام آموزشی كنونی در پاسخگویی به آن، در باب ضرورت به‌كارگیری و اهمیت  آموزش الكترونیكی تردیدی وجود ندارد .آنچه مطرح  است شیوه و چگونگی این آموزش است.كتابخانه‌ها نیز به عنوان زیرسیستم نظام آموزشی، ‌باید همگام با تغییرات پیش بروند و نسبت به ارائه‌ خدمات جدید و متناسب با نیاز روز، اقدام نمایند.
 كلیدواژه‌ها: كتابخانه، عصر اطلاعات، فناوری اطلاعات، آموزش، نظام آموزشی
 
1. مقدمه
ما در حال گذر از جامعه‌ صنعت– محور به جامعه‌ اطلاعات- محور، یا به عبارت دیگر گذر از دنیای فیزیكی به دنیای مجازی هستیم. ورود به عصر اطلاعات و زندگی اثربخش در جامعه‌ اطلاعات– محور، مستلزم شناخت ویژگی‌های آن است. یكی از نهادهای اجتماعی كه در این عصر دستخوش تغییرات وسیع خواهد شد، نهاد آموزش و یادگیری در سطوح عمومی و عالی است. در گذر به جامعه‌، اطلاعاتی، نقش عمده بر دوش دانش‌آموختگان جامعه است و آموزش و یادگیری می‌باید براساس رویكردهای جدید تنظیم شود. پیش‌نیاز وارد شدن به این پهنه، گسترش سریع و وسیع آموزش الكترونیكی، از پایین‌ترین تا بالاترین سطح نظام آموزشی كشور می‌باشد.
«كوهن» (1970) معتقد است كه مدل پیشرفت علم، تحول از یك پارادیم به پارادیم دیگر است و در هر حوزه‌ فكری می‌توان پارادیمی را یافت. فناوری اطلاعات پارادیم جدیدی است كه در هر حوزه‌ای كاربرد دارد و ضمن ایجاد پارادیم‌های دیگر، سبب تغییر چهره‌ جهان ما شده و امكان آموزش متناسب با نیازهای عصر حاضر را فراهم نموده است. به عنوان مثال، آموزش مجازی یا الكترونیكی پارادیم جدیدی در حوزه‌ آموزش و یادگیری پدید آورده و امكان یادگیری را در هر زمینه[3]، برای هر فرد[4]، در هر زمان[5] و در هر مكان[6] به صورت مادام‌العمر فراهم آورده است. در حوزه‌ نشر، كتاب‌ها و مجلات الكترونیكی، پارادیم جدیدی در این صنعت پدید آورده‌اند. كتاب‌های چند جلدی كه گاهی چندین قفسه جا می‌گرفتند، در پارادیم جدید به صورت یك لوح فشرده عرضه می‌شوند.
پارادیم‌ها دائماً در حال تغییرند و قانونی به نام «قانون بازگشت به صفر» بر آن‌ها حاكم است. براساس این قانون وقتی پارادیمی تغییر می‌كند، همه به نقطه‌ صفر باز می‌گردند و همه چیز از نو آغاز می‌شود. افراد یا سازمان‌های موفق در پارادیم قدیم
‌، لزوماً در پارادیم جدید نیز به همان میزان موفق نخواهند بود، مگر آن‌كه سریع‌تر از دیگران، خود را با پارادیم جدید در حوزه‌ فعالیت خود همسو سازند(Oclc,2003).
    آموزش الكترونیكی شامل آموزش مبتنی بر رایانه[7]، آموزش مبتنی بر اینترانت[8]، آموزش مبتنی بر وب[9]، پارادیم‌های جدید، و محصول فناوری اطلاعات می‌باشند كه بشریت را به سمت یك انقلاب بزرگ آموزشی سوق می‌دهند. گذر از جامعه‌ صنعتی به جامعه‌ اطلاعاتی لزوماً یك حركت تكاملی نیست، بلكه جهشی ساختاری است (دانشگاه بین‌المللی ایران، 2002). بنابراین برای نخستین بار امكان جهش از موقعیت عقب‌ماندگی به موقعیت پیشرفته برای كشور‌ها فراهم شده است. در این میان میزان توسعه و كاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش، مهم‌ترین شاخص پیشرفت به شمار می‌رود و آموزش مجازی یا آموزش الكترونیكی، مهم‌ترین عامل جهش علمی و فرهنگی محسوب می‌شود. به عبارت دیگر آموزش مجازی كلید گذر نیروی انسانی به جامعه‌ اطلاعاتی می‌باشد و گذر به جامعه‌ اطلاعاتی با نرخ سواد الكترونیكی[10]- به مفهوم توان خواندن و نوشتن و میزان بهره‌وری از سامانه‌های اطلاعاتی و ارتباطی - رابطه‌ مستقیم دارد (دانشگاه بین‌المللی ایران، 2002).
 
2. تعاریف آموزش الكترونیكی
 در سایت «شركت سخاروش» (یادگیری الکترونیکی،1381) نوشته است: آموزش الكترونیكی می‌تواند مبتنی بر دیسك فشرده، شبكه، اینترانت یا اینترنت باشد. آموزش الكترونیكی برای ارائه‌ محتوا، از عناصر اطلاعاتی با فرمت‌های متفاوت نظیر متن، ویدئو، صدا، انیمیشن، گرافیك و محیط‌های مجازی یا شبیه‌سازی‌شده استفاده می‌نماید.
    «دست اندركاران سیستم‌های سیسکو»[11](آموزش الکترونیکی،1382) معتقدند: آموزش الكترونیكی، یك یادگیری اینترنتی است كه می‌تواند شامل رساندن مطلب در چندین شكل، مدیریت آموزش، و یك مجموعه‌ شبكه‌شده از دانش‌آموزان و تعدادی از توسعه‌دهندگان و كارشناسان خبره باشد.
  «الیوت میسی»[12] (آموزش الکترونیکی،1382) می‌گوید: آموزش الكترونیكی، فناوری شبكه را برای طراحی، انتخاب، اداره كردن و بسط دادن آموزش به كار می‌برد.
  «گروه نرم‌افزاری تكنوسافت» (تکنوسافت،1382) می‌نویسد: آموزش الكترونیكی به مجموعه‌ وسیعی از نرم‌افزارهای كاربردی و روش‌های آموزشی مبتنی بر فناوری گفته می‌شود كه شامل آموزش بر پایه‌ رایانه، وب و اینترنت، و همچنین كلاس‌ها و  دانشگاه‌های مجازی و غیره می‌باشد.
   «علیرضا مختاری» (مختاری، 2004) می‌نویسد: آموزش الكترونیكی عبارت‌ است از ارائه‌ محتوای آموزشی و تجارب اساتید مجرب هر رشته از طریق فناوری الكترونیكی به دانشجویان علاقه‌مند، كه این دانشجویان می‌توانند در هر نقطه‌ جهان از این آموزش‌ها بهره‌مند گردند.
   «گرگ پریست»[13] از «شركت آموزش الكترونیكی اسمارت فورس»[14] (آموزش الکترونیکی، 1382) موارد زیر را در تعریف آموزش الكترونیكی بیان می‌كند:
آموزش الكترونیكی پویا است. محتوای آن كاملاً به روز و در زمان دلخواه[15] است؛ بهترین منابع دسترس‌پذیر در این سیستم آموزشی پیوسته[16]، كارشناسان خبره هستند. آموزش الكترونیكی نوعی تشریك مساعی است، جامع و فراگیر است، زیرا مطالب آموزشی را از منابع بسیار زیادی فراهم می‌كند.
از مجموع تعاریف ذکرشده درباره‌ آموزش الکترونیکی می‌توان به این تعریف جامع دست یافت:
آموزش الکترونیکی به مجموعه‌ وسیعی از نرم‌افزارهای کاربردی و شیوه‌های آموزش مبتنی بر فناوری اطلاعات (اعم از رایانه، دیسک فشرده، شبکه، اینترنت و اینترانت و دانشگاه مجازی) گفته می‌شود که امکان آموزش و یادگیری را برای هر فرد در هر زمینه‌، در هر زمان و مکان به صورت مادام‌العمر فراهم می‌سازد.
 
3. ضرورت، اهمیت و هدف آموزش الكترونیكی
 نیازهای روزافزون مردم به آموزش، عدم دسترسی آن‌ها به مراكز آموزشی، كمبود امكانات اقتصادی، كمبود آموزشگران مجرب، و هزینه‌های زیادی كه صرف آموزش می‌شود، متخصصان را بر آن داشت كه با كمك فناوری‌های اطلاعات، روش‌های جدیدی برای آموزش ابداع نمایند كه هم اقتصادی و باكیفیت باشند و هم بتوان با استفاده از آن، به طور همزمان جمعیت كثیری از فراگیران را تحت آموزش قرار داد.
    امروزه مفهوم سواد، دیگر «توان خواندن و نوشتن»  نیست. به قول «آلوین تافلر» (یزدیان،1382) در قرن بیست و یكم، بیسوادان آن‌هایی نیستند كه نمی‌توانند بخوانند یا بنویسند، بلكه كسانی هستند كه نمی‌توانند یاد بگیرند و بازآموزی كنند. تحولات سریع فناوری اطلاعات و ارتباطات[17] در دهه‌ اخیر، جهان را با یك بیسوادی- به تعبیر جدید- و نیاز همه‌گیر به بازآموزی و یادگیری مواجه ساخته است. اقدام به صدور گواهینامه‌ بین‌المللی كاربری رایانه[18] یكی از اقدامات جهانی در زمینه‌ بازآموزی است. روش‌های سنتی آموزش، دیگر پاسخگوی این حجم عظیم تقاضا برای آموزش نیست. نهضت سوادآموزی الكترونیكی به جای سوادآموزی متعارف، به عنوان یك راهكار برای گذر به جامعه‌ اطلاعاتی مطرح شده است، با این تفاوت كه اجرای آن به جای بیسوادان جامعه، در میان باسوادترین اقشار باشد. طبیعی است كه نظام آموزشی كشور، نخستین مكان اجرای آن خواهد بود.
    «گری بكر» برنده جایزه‌ نوبل (دولایی،1382) می‌گویدكه سرمایه‌ انسانی 70 درصد سرمایه‌ مملكت است. او ثابت كرد كه سرمایه‌گذاری روی مردم كشور، بسیار پرسود است. مبنای اقتصاد مملكت در دانش، مهارت‌ها و قابلیت‌های بالقوه‌ مردم است و باید برای آن ارزش قائل شد. كشور ایران از نظر جمعیتی، جوان‌ترین كشور جهان محسوب می‌شود كه 70 درصد جمعیت آن زیر 30 سال سن دارند.  از سوی دیگر تمایل جوانان به ادامه‌ تحصیلات دانشگاهی افزایش یافته است و با نظام آموزش كنونی، تنها 25 درصد از داوطلبان، امكان ورود به دانشگاه را پیدا می‌كنند (سعادت، 1382). این مسئله با توجه به تحولات اخیر جهانی و ورود به عصر اطلاعات كه در آن، دانش بالاترین ارزش افزوده را ایجاد می‌كند، ما را با چالشی اساسی مواجه ساخته كه تنها با بهره‌گیری از آموزش الكترونیكی می‌توان بر آن فائق آمد. در لزوم توسعه‌ آموزش الكترونیكی در كشور تردیدی وجود ندارد؛ آنچه مطرح است شیوه و چگونگی دستیابی مؤثر به این آموزش است.
    به طوركلی هدف آموزش الكترونیكی فراهم نمودن امكان دسترسی یكسان، رایگان و جستجوپذیر در دوره‌های درسی و ایجاد فضای آموزشی یكنواخت برای اقشار مختلف در هر نقطه و  بهینه‌سازی شیوه‌های ارائه‌ مطالب درسی به منظور یادگیری عمیق‌تر و جدی‌تر است. در چنین فضای آموزشی برخلاف آموزش سنتی، افراد به اندازه‌ توانایی خود از موضوعات بهره‌مند می‌گردند.
 
4. پیشینه‌ آموزش الکترونیکی در جهان
آموزش غیرحضوری در دهه اول سال 1700 میلادی آغاز شد و هنوز هم در نقاط مختلف دنیا از این شیوه‌ آموزش برای تحصیل استفاده می شود. بهره‌گیری از فناوری در امر آموزش از اوایل دهه‌ 1900میلادی و آموزش مجازی از سال 1995 شروع شده است (نجابی، 1382).
 
 الف) موج اول آموزش الکترونیکی  (1999-1994)
با ظهور پست الکترونیکی، مرورگرهای وب، «اچ‌تی‌ام‌ال»[19], «مدیا پلایر»[20] و ...، چهره‌ آموزش مبتنی بر چند‌رسانه‌ای‌ها تغییرات زیادی پیدا کرد. اساساً این نوع آموزش با کمک ابزارهایی چون پست الکترونیکی و اینترنت، و به صورت آموزش مبتنی بر رایانه[21] و آموزش مبتنی بر وب[22]، با کیفیت پایین و به صورت متناوب انجام گرفت.
 
ب) موج دوم آموزش الکترونیکی (2005- 2000)
 فناوری‌هایی چون جاوا، کاربردهای وسیع انواع  شبکه‌ها، خطوط مخابراتی با پهنای باند وسیع، طراحی وب‌سایت‌های پیشرفته و ...، انقلابی در صنعت آموزش به وجود آورد و آموزش تحت وب را به آموزش واقعی بسیار نزدیک ساخت. ارائه‌ محتوای دوره در محیط‌های آموزشی چند بُعدی و ارائه‌  خدمات پیشرفته و باکیفیت به فراگیران و همچنین تعریف و ارائه‌ استانداردهای آموزش الکترونیکی از ویژگی‌های این دوران به شمار می‌آیند (knowledgenet, 2004).
   یكی از دانشگاه‌های پیشگام در آموزش الكترونیكی دانشگاه «ام‌آی‌تی» است كه در سال 2001 اعلام كرد قصد دارد محتوای دروس بعضی كلاس‌های خود را به صورت آزمایشی روی اینترنت قرار دهد. جامعه‌ علمی جهانی از این تصمیم بهت‌زده شد. مجریان این طرح، با هدف افزایش مهارت دانش‌آموختگان و برای تبادل اطلاعات و بهبود روش‌های تدریس در دانشگاه‌های سراسر جهان، طرح را اجرا كردند. اما برای اكثر مراكز آموزشی تعجب‌آور بود كه دانشگاهی با چنین موقعیتی كه معمولاً تمام فرصت‌های تحصیلی در آن، از سال قبل رزرو شده و بابت هر دانشجو سالانه 41 هزار دلار شهریه دریافت می‌كند، چه احتیاجی به انتشار مطالب كلاس‌های درسی خود بر روی اینترنت دارد. «آن مارگویس» (دانشگاهی به وسعت دنیا، 1382) یكی از مدیران ارشد دوره‌های آموزش مجازی دانشگاه «ام‌آی‌تی» می‌گوید: هدف اصلی ما مبارزه با انحصار علم در سراسر جهان بوده است. درحال حاضر تنها كسانی كه بتوانند مبالغ هنگفتی را هزینه كنند، به منابع علمی دسترسی كامل دارند و این وضعیت باید روزی اصلاح شود. خواندن این دروس منجر به گرفتن مدرك «ام‌آی‌تی» نمی‌شود، ولی برای افراد علاقه‌مند و طالب علم، بسیار مفید است. مطالب درسی كه شامل امتحانات، جزوات آموزشی و منابع دیگر است، به صورت فایل‌های «پی‌دی‌اف»[23] در سایت دانشگاه «ام‌آی‌تی»[24] قرار گرفته‌اند. نكته‌ جالب این‌كه اجازه‌ ترجمه‌ مطالب به زبان‌های مختلف در سراسر جهان داده شده است. درسال گذشته براساس آمارهای منتشره، كانادایی‌ها با بیش از 5/3 میلیون مراجعه، بزرگ‌ترین جامعه‌ مخاطبین دوره‌های «ام‌آی‌تی» بودند. دانشگاه «ام‌آی‌تی» طرح آموزش الكترونیكی خود را به نام «او.سی.دبلیو»[25] از سال 2002 رسماً اجرا كرد. به هرحال این یكی از تجارب موفق دانشگاه «ام‌آی‌تی» بودكه با استفاده از قابلیت‌های شبكه‌ جهانی به دنیا عرضه می‌شود (دانشگاهی به وسعت دنیا، 1382).
 
5. پیشینه‌ آموزش الکترونیکی در ایران
آموزش الكترونیكی در ایران به زمان بهره‌گیری از رایانه‌های شخصی در میان اقشار مختلف فرهنگی- اجتماعی برمی‌گردد. با ایجاد و توسعه‌ شبكه‌های ارتباطی، تحولات شگرفی در آموزش الكترونیكی به وجود آمده است.
   دانشگاه بین‌المللی ایران که ترکیبی از امکانات موجود و بالقوه‌ دانشگاهیان و فناوران ایرانی در خارج از کشور است با همکاری مراکز دانشگاهی ایران، ترکیبی را به وجود آوردند که پیش‌نیاز آموزش الکترونیکی در ایران در سطح دانشگاه فراهم گردد. در سال 2002 میلادی این دانشگاه نیروهای خود را ساماندهی کرد و در پی همایش آموزش مجازی این دانشگاه در اوت 2002، به عنوان اولین دانشگاه مجازی ایران ظاهر شد. پس از آن دانشگاه‌های مختلف مانند صنعتی شریف، اصفهان، شیراز، تهران، دانشگاه آزاد منطقه‌ جنوب تهران، دانشگاه علوم حدیث، و دانشگاه اینترنتی ایران نیز طرح آموزش الکترونیکی را اجرا کردند. هم اکنون وزارت علوم، تحقیقات و فناوری «طرح ملی توسعه‌ دانشگاه‌های مجازی در کشور» را به امید تحقق نتایج زیر دنبال می‌کند:
-  همگانی‌کردن آموزش عالی،
-  شکوفایی استعدادهای افراد خارج از قلمرو رسمی دانشگاه‌ها،
-  كاهش تعداد متقاضیان ورود به دانشگاه از طریق كنكور،
-  کاهش هزینه‌های مسافرت‌های بین‌شهری،
-  گسترش مرزهای دانش به فراسوی محدودیت‌های سنتی،
-  حركت در زمینه‌ كوچك‌سازی دانشگاه‌ها (از نظر فیزیكی)،
-  افزایش توان رقابت علمی كشور،
- همگامی با كاروان جهانی علم و ارتقای علمی در قرن حاضر (طرح ملی توسعه‌ دانشگاه‌های مجازی، 1382).
 
6. مزایای آموزش الكترونیكی
آموزش الكترونیكی یك نظام آموزشی هنرمندانه و راه‌حل جامع می‌باشد كه برای مؤسساتی كه خواهان حركت در مسیر فناوری روز و تغییر روش‌ها و محیط‌های آموزشی خود هستند، امكان دستیابی به شیوه‌های نوین آموزشی را فراهم می‌نماید (آموزش الکترونیکی چیست، 1382).  «یاسمن اسكویی» كارشناس ارشد برنامه‌ریزی درسی می‌گوید: در آموزش الكترونیكی، ارائه‌ مطالب براساس نیازهای فراگیران تغییر می‌یابد و در آن، فضایی ایجاد می‌شود تا فراگیر با فراغ بال و به دور از اضطراب و با حفظ استقلال و اعتماد به نفس، به فعالیت‌های مورد نظر خود بپردازد. آموزش الكترونیكی یك سیستم آموزشی واحد را برای تعدادی از فراگیران فراهم می‌سازد كه منجر به ایجاد فرصت‌های آموزشی مختلف می‌شود (اسکویی ،1382).
به طوركلی می‌توان مزایای آموزش الكترونیكی را در چند محور به شرح زیر برشمرد:
 
الف) شیوه‌ ارائه‌ دروس به دانشجو
                - عدم وابستگی كلاس درس به زمان خاص؛                           
              -‌‌ جامعیت، فراگیری، پویایی، روزآمدی و رفع نیاز آموزشی در زمان دلخواه[26]؛
   - افزایش كیفیت ارائه‌ دروس (به دلیل ارائه‌ دروس به صورت چندرسانه‌ای)[27] ؛
- افزایش میزان اثربخشی و بازدهی آموزشی (به دلیل حذف محدودیت‌های       زمانی و مکانی)؛
                                     
ب) تعامل بین استاد و دانشجو
                - عدم نیاز به حضور فیزیكی استاد و دانشجو در كلاس درس؛           
        - كاهش زمان و هزینه‌ رفت و آمد برای دانشجویان؛
            - پشتیبانی تعداد زیادی دانشجو در یك كلاس؛                            
                - امكان ثبت فعالیت‌ها و پیشرفت دانشجویان توسط استاد؛
                - امكان تهیه‌ مدل‌های مختلف آموزش توسط استادان؛
                - ارتباطات آسان و فراگیر آموزشی؛
                
ج‌)  دسترسی به منابع اطلاعاتی
             - دسترسی پیوسته به كتابخانه‌ مجازی[28]؛              
                - جستجوی هوشمندانه؛                                                             
                - انعطاف‌پذیری، دردسترس بودن، و سهولت دسترسی به منابع
            آموزشی؛                                      
                - افزایش حق انتخاب دانشجو در تعیین دوره‌های آموزشی؛                  
                - تغییر محتوای تدریس (از «محدود و انتخابی» به «نامحدود و متنوع»)؛
 
د‌)   تغییر نگرش و دانش کاربران
            - تغییر سطح سواد دانش‌آموختگان (از سواد كلاسیك به خلاقیت و
         تولید دانش)؛
                - تغییر نگرش به آموزش و یادگیری (از فردی به اجتماعی)؛
                - تغییر نگرش به فراگیران (از «ایجاد رقابت» به «همكاری و
         مشاركت»)؛
                - تغییر وظیفه‌ فراگیران (از «ذخیره‌سازی اطلاعات و افزایش
         محفوظات» به  «مدیریت اطلاعات و تولید دانش»)؛
             - افزایش سرعت درآموزش و یادگیری؛
                - افزایش سطح علمی جامعه؛
                - قابلیت تنظیم آهنگ یادگیری فراگیران؛
                - محوریت كاربران؛                                                                 
                        
هـ) مدیریت
 - مدیریت آسان و كارآمد؛                                                       
              - نظارت و كنترل دقیق بر نظام آموزشی و اطلاعات؛
              - جمع‌آوری سریع بازخوردها و تجزیه و تحلیل آن‌ها؛
              - كاهش هزینه و زمان؛
              - فراهم‌نمودن فرصت‌های آموزشی یكسان برای عموم؛
              - افزایش سرعت در توسعه و پیشرفت.
 
7. زیرساخت‌های ضروری برای آموزش الكترونیكی
 آموزش الكترونیكی مستلزم زیرساخت‌های فراوانی است كه عبارت‌اند از :
1.    توسعه‌ مهارت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات در تمام سطوح جامعه برای عموم مردم؛
2.    ترغیب و ترویج پژوهش‌های آموزشی در زمینه‌ فناوری اطلاعات؛
3.    گسترش كمی و كیفی در تولید نرم‌افزارهای آموزشی؛
4.    تجهیز مدارس و دانشگاه‌ها به رایانه و دسترسی به شبكه‌ جهانی؛
5.    توسعه‌ مراكز آموزش مهارت‌های اطلاعات و ارتباطات؛
6.     تقویت زیرساخت‌های شبكه اینترنت در كشور؛
7.    گسترش سطح دسترسی عموم به رایانه و شبكه‌ جهانی؛
8.    توسعه‌ فرهنگ استفاده از فناوری اطلاعات در امور روزمره.
 
8. روش‌ها و انواع آموزش الكترونیكی
انواع آموزش الكترونیكی عبارت‌اند از:
-   آموزش مبتنی بر رایانه: در این شیوه‌ آموزش، منابع آموزشی از قبیل دیسك نوری یا فلاپی به فراگیر داده می‌شود و فراگیر به صورت انفرادی در زمان و مكان معین، می‌تواند به آموزش در زمینه‌های مورد علاقه‌ خود بپردازد.
- آموزش مبتنی بر وب[29]: دراین روش منابع آموزشی از طریق اینترنت و در محیط وب، در اختیار فراگیر قرار می‌گیرد. در این روش از سرویس‌های پست الكترونیكی، تابلوهای اعلانات، و چت[30] برای برقراری ارتباط فراگیر با منابع آموزشی استفاده می‌شود.
        - ویدیو كنفرانس[31]: این روش قابلیت‌هایی مثل استفاده از وسایل كمك آموزشی نظیر رایانه، دوربین، پروژكتور، میكروفون، و  برقراری ارتباط زنده بین فراگیر  و متخصصین و معلمان را فراهم  می‌سازد.
- سیستم ماهواره‌ای: این سیستم از یك هاب (فرستنده) و یك ایستگاه زمینی (گیرنده) تشكیل شده است. در این روش برای آموزش از راه دور، از یك پروژكتور، یك صفحه‌ نمایش و رایانه‌ای كه از طریق ماهواره به یك شبكه متصل شده، استفاده می‌شود.
     در آموزش مبتنی بر وب یا آموزش مجازی،  فراگیران می‌توانند از طریق اینترنت در مركز ثبت‌نام كنند، از دروس ارائه‌شده انتخاب واحد نمایند، جزوه‌ درسی موردنظر را مطالعه كنند، از جلسات درس استاد استفاده نمایند و در پایان دوره نیز امتحان دهند. در این سیستم آموزشی فراگیران می‌توانند هر روز و هر لحظه كه مایل باشند با استاد و همكلاسی‌های خود ارتباط برقرار كنند و با تشکیل گروه‌های مباحثه، به تبادل نظر درباره‌ مفاد درسی و تمرینات خود با استفاده از اینترنت بپردازند. محتویات دروس ممكن است از طریق اینترنت، یا با استفاده از ویدیو و تصاویر دوطرفه (تعاملی) انتقال یابند. ممكن است تلویزیون‌های كابلی یا ماهواره‌ای، رسانه‌های انتقال‌دهنده‌ این مواد درسی باشند؛ یا منابع درسی بر روی لوح فشرده یا نوار ویدیویی یا  دی‌وی‌دی یا تركیبی از این روش‌ها، در اختیار فراگیر قرارگیرند.
   در این سیستم آموزشی قسمت اعظم آموزش، مبتنی بر دروسی است كه هر زمان كه فراگیر اراده كند می‌تواند به سایت مركز متصل شود و آن دروس را دریافت كند. فراگیر می‌تواند چندین بار، مطالب ارائه‌شده را مشاهده كند. در این سیستم ممكن است افراد ثبت‌نام‌شده برای یك درس، هزاران نفر باشند. آموزش در این سیستم كاملاً فعال است. آموزش الكترونیكی ثابت كرده كه 20 تا 25 درصد میزان یادگیری را نسبت به روش‌های سنتی آموزش، افزایش می‌دهد (حسن زاده ،1382).
 
9. آموزش الكترونیكی و كتابخانه‌ها
انفجار اطلاعات و قوانین حاكم بر فناوری اطلاعات، حرفه‌ كتابداران را به طور گسترده‌ای تحت تأثیر قرار داده است. كتابداران باید از این فكر كه كتابخانه‌ها فقط با منابع مرجع، فهرست‌نویسی، فراهم‌آوری، حفاظت و امانت منابع، و مدیریت فیزیكی مجموعه‌های چاپی سروكار دارند، دوری كنند. صِرف انتقال فعالیت‌های كتابخانه از ساده به الكترونیكی، نیازهای مراجعان به كتابخانه را برطرف نمی‌كند و آینده‌ آن‌ها را نیز تضمین نخواهد كرد (ارلندسدتی، 1382). كتابداران، تهیه‌كنندگان اطلاعات در محیطی هستند كه دائماً در حال تغییر است و فناوری اطلاعات خواه ناخواه، شغل‌ آن‌ها را تغییر می‌دهد. امروزه مأموریت كتابداران ارائه‌ خدمات پیشرفته، همگام با افزایش حجم اطلاعات است. آنان باید متناسب با موقعیت و شرایط جدید، مهارت‌های جدیدی را كسب نمایند؛ آن‌ها هستند كه ماشین‌ها را مدیریت می‌كنند و با سازماندهی اطلاعات، عملكرد آن را موفقیت‌آمیز می‌سازند. از بعد مدیریتی نیز كتابخانه‌ها باید ساختارهای نوینی را به كار گیرند؛ مثلاً به جای سازمان‌دادن به كار كتابداران، مراجعان را مركز توجه قرار دهند و قبل از هر تغییری در سیستم،  آموزش كاركنان و ایجاد فرصت برای رشد و ترقی آن‌ها را سرلوحه‌ كار قرار دهند. نباید انتظار داشت كه كتابداران، مهارت‌های جدید را بدون هیچ آموزشی به دست آورند و بدون هیچ اظهارنظری، خود را با تغییرات وفق دهند.كتابخانه‌ها می‌توانند منشأ تحول شوند، به شرط این كه كلید این تحول، یعنی «مشاركت كاركنان كارآزموده» را در اختیار داشته باشند.
سیستم‌های مدیریت آموزش الكترونیكی، فرصت‌های جدیدی برای كتابخانه‌ها فراهم نموده تا به طراحی، اشاعه و ارائه‌ خدمات جدید و متناسب با سیستم آموزشی جدید،  اقدام نمایند. لازم است كه این خدمات، تخصصی‌تر و توانمندانه‌تر ارائه شوند و بویژه در عرصه‌هایی كه منابع، غیرقابل جایگزین هستند و هیچ ماشینی نمی‌تواند به جای آن قرارگیرد، نقش هدایتگر داشته باشند. سیستم مدیریت آموزشی[32]، دارای نرم‌افزارهای كاربردی است كه عناصر الكترونیكی دوره را مدیریت می‌كنند. این سیستم به سرعت به سوی استفاده‌ گسترده از فناوری اطلاعات در امر آموزش- به جای استفاده‌ پراكنده از آن-  تمایل پیدا كرده و هم‌اكنون خدمات گسترده‌ای را از طریق دوره‌های درونخطی  ارائه می‌نماید (مختاری اسکی،1381).
فناوری اطلاعات، راه را برای کتابخانه‌های دیجیتال هموارکرده است. این کتابخانه‌ها که گاهی کتابخانه‌های درونخطی، بدون دیوار، مجازی، الکترونیکی و رومیزی خوانده می‌شوند، با استفاده از روش‌های فناوری اطلاعات، دسترسی مداوم به اطلاعات دیجیتالی (متن كامل) را فراهم می‌آورند. کتابخانه‌های دیجیتال از ضروریات نظام آموزشی مجازی محسوب می‌شوند. این نوع کتابخانه‌ها متکی بر داده‌های رقومی هستند و به‌تدریج جایگزین ركوردهای چاپی می‌شوند و از طریق شبکه، امکان دسترسی24 ساعته برای همگان را فراهم می‌آورند. کتابخانه‌های دیجیتال- برخلاف کتاب‌های چاپی- چندرسانه‌ای و قابل بازیابی‌اند و با جستجو در شبکه می‌توان داده‌ها را در اقیانوس اطلاعات گرد آورد و از طریق برنامه‌های فرارسانه‌ای و فرامتنی و نظام‌های خبره، مورد استفاده قرار داد (گوپال،1382).
    مجموعه‌های رقومی ، منابع متنوعی از قبیل مجلات الکترونیکی ، کتب ، متن کامل و پایگاه های اطلاعاتی مختلف را شامل می‌شوند. با نگاهی حتی گذرا می‌توان به خوبی درک کرد که همگام با تحولات نظام آموزشی و حرکت به سوی آموزش‌های الکترونیکی، کتابخانه‌ها نیز باید مسیر خود را به سمت دیجیتالی شدن تغییر دهند تا بتوانند با تغییر نقش خود، جایگاه خود را حفظ کنند و متناسب با نیاز جامعه، نسبت به ارائه‌ خدمات جدید، توانا باشند.
   پیوند كتابخانه‌ها، فناوری اطلاعات و آموزش با یكدیگر، اتحادی را به وجود آورده كه حاكی از محرك‌های مالی است. فشارهای مالی بر آموزش عالی، سیستم‌ها را به سمت پیاده‌سازی طرح‌هایی سوق داده است كه منجر به كاهش هزینه‌ها شود. فناوری اطلاعات، زمینه‌های تحقق این طرح‌ها را به خوبی فراهم كرده است. قراردادن اطلاعات دانشجویان روی صفحات گسترده[33]، رفع نیازهای اطلاعاتی دانشجویان در كتابخانه‌های مجازی- و به طور كلی سیستم‌های آموزشی الكترونیكی، منجر به تحولات اساسی در وظایف كتابداران شده است. كتابخانه‌ها وظیفه‌ آموزش نحوه‌ استفاده از محیط‌های آموزشی جدید و خدمات آن به دانشجویان را  به طور مستقیم عهده‌دار خواهند بود. در این میان سؤالاتی مطرح است كه نیاز به تحقیقات بعدی را آشكار می‌سازد:
- چطور كتابخانه‌ها می‌توانند از نظر ارائه‌ خدمات، بین سیستم آموزش سنتی و سیستم   آموزش جدید پل بزنند؟
- بهتر است چه خدماتی به صورت سنتی و چه خدماتی به صورت جدید ارائه شوند؟ در سیستم تركیبی به چه بسترهایی نیاز است؟
- با توجه به نیازهای جدیدی كه در محیط آموزش الكترونیكی یا مجازی به وجود آمده است،كتابخانه‌ها باید چه خدمات جدیدی را دوباره تعریف كنند؟
- كتابخانه‌ها در مدل آموزشی جدید، چه نقشی می‌توانند بازی كنند؟
- بهترین راهبرد برای كتابخانه‌ها به منظور همگام شدن با سیستم آموزشی جدید چیست ؟
 
10. نتیجه‌گیری
در آستانه‌ ورود به عصر اطلاعات،  پارادیم جدیدی به نام فناوری اطلاعات مطرح شده است كه تأثیر اجتناب‌ناپذیری بر تمامی حوزه‌های دانش بشری داشته و نهادهای مختلف اجتماعی را دستخوش تغییرات بزرگی نموده است. نهادهای آموزشی در مواجهه با این پارادیم، بر اساس رویكردهای جدید، نظام آموزشی خود را در سطوح مختلف، تنظیم می‌نمایند.
   آموزش الكترونیكی نیز پارادیمی جدید و محصول فناوری اطلاعات می‌باشد و چند سالی است توسط برخی سازمان‌ها و دانشگاه‌ها در قالب طرح‌های آموزشی متعدد مطرح و حتی اجرا شده است. به طوركلی فناوری اطلاعات، فرصت‌های جدیدی را برای جوامع مختلف ایجاد كرده است؛ جوامعی كه سریع‌تر این فرصت‌ها را شناسایی كنند، می‌توانند با جهشی ساختاری، عقب‌ماندگی‌های خود را جبران نمایند. فراهم‌نمودن زیرساخت‌های ضروری، ارائه‌ طرح‌هایی نظیر « نهضت سواد‌آموزی الكترونیكی» كلید گذر ما به جامعه‌ اطلاعاتی خواهد بود. آموزش الكترونیكی می‌تواند بسیاری از معضلات جوامع- از جمله نیازهای روزافزون مردم به آموزش، عدم دسترسی یكسان به مراكز آموزشی، كمبود امكانات اقتصادی، كمبود آموزگاران مجرب، و هزینه‌های زیادی كه صرف آموزش می‌شود- را برطرف نماید. مزایای زیادی برای این نوع سیستم آموزشی برشمرده‌اند كه معایب آن را پوشش می‌دهد.
   با ورود به سیستم آموزش الكترونیكی، كتابخانه‌ها نیز همچون زیرسیستم‌های دیگر دچار تغییرات زیادی خواهند شد. این كه كتابخانه‌ها در سیستم جدید چه نقشی پیدا خواهند كرد بستگی زیادی به رویكرد كتابداران به فناوری‌های جدید دارد. آنچه مسلم است این كه كتابداران باید همگام با تحولات، پیش روند و گرنه نقش آن‌ها در صحنه‌ آموزش بسیار كمرنگ خواهد شد. كتابداران باید نیاز سیستم‌های جدید را شناسایی كنند و متناسب با آن، خدمات جدیدی را ارائه نمایند و نقش هدایتگری خود را در عرصه‌های تولید، سازماندهی و اشاعه‌ اطلاعات در مدل‌های جدید حفظ كنند.
   به طوركلی دورنمای آینده‌ آموزش الكترونیكی را می‌توان چنین تصویركرد: انتشار رایگان دانش بین كشورها ممكن است منجر به كاهش اختلافات بین كشورها شود. كشورهای توسعه‌نیافته در زمینه‌های علمی رشد سریع‌تری پیدا می‌كنند و دسترسی همگانی و رایگان به منابع آموزشی باعث شتاب بخشیدن به توسعه‌ اقتصادی جهان خواهد شد.
 
11. منابع


Knowledgenet, history of e-learnin (2004). Retrieved March 8, 2004, from www.virtual\e-learn\knowledgenet-history of E-learning.htm
 
Kuhn, T. S. (1970). The structure of scientific revolutions (2rd ed.). Chicago, IL: The University of Chicago Press.
 
OCLC E-Learning Task Force (2003, October). Libraries and the enhancement of E- Learning. Ohio: OCLC Online Computer Library Center. Retrieved June 25, 2004, from http://www5.oclc.org/downloads/community/elearning.pdf


 آموزش الكترونیكی چیست؟ (1382). دسترسی در 8 خرداد 1383، از سایت

 www.persiaelearning.com


 ارلندسدتی‌تر، لیندا (1382). آموزش برای تغییر مهارتهای جدید برای كتابخانه الكترونیكی: فناوری نوین، كتابداران نوین؟ ترجمه امیررضا اصنافی، مجله الكترونیكی مركز اطلاعات و مدارك علمی ایران، 1(4). دسترسی در 15 مرداد 1384، از سایت
http://www.irandoc.ac.ir/data/e_j/vol1/training_change.htm.
 
اسكویی، یاسمن (1382، 18 آبان). فن‌آوری اطلاعات درخدمت آموزش. هنر. دسترسی در 8 خرداد 1383، از سایت

 www.khabarnameh.gooya.com

 

تکنوسافت (گروه نرم افزاری ). (1383). آموزش الكترونیكی نمودی از رویكردهای نوین به آموزش و یادگیری. دسترسی در 8 خرداد 1383، از سایت

www.meykade.com


 حسن‌زاده ، مریم (1382). یادگیری الكترونیكی. دسترسی در 8 اسفند 1382، از سایت

www.imi-ir.org/tadbir/tadbir-122/netreport-122/1asp


دانشگاهی به وسعت دنیا (1382، 11 شهریور). روزنامه همشهری، شماره 3155. دسترسی در 8 خرداد 1383، از سایت

 http://www2.hamshahri.net/hamnews/1382/820611/infor/igozar.htm


 دولایی، پرویز (1382). شکل‌دهی بدنه آموزش الکترونیکی کشور: یک ضرورت ملی (سخنرانی).دفتر مدیریت طرح توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات. دسترسی در 8 خرداد 1383، از سایت

 www.ict-edu.ir

 
سعادت، سعید (1382). ستاد تکفا تدوین استراتژی ملی آموزش الکترونیکی را بررسی می‌کند. دسترسی در 8 خرداد 1383، از سایت

 www.nashriat.net/web-mag/2.htm


 طرح انتقال و توسعه فنآوری « ای - فراگیری » (اتفا) (1382). دانشگاه بین المللی ایران (IUI). دسترسی در 8 خرداد 1383، از سایت

 www.iranu.com


 طرح ملی توسعه دانشگاه‌های مجازی. وزارت علوم تحقیقات و فناوری (1382). دسترسی در 8 خرداد 1383، از سایت

 http://Vu.aictc.com/about.htm
 

گوپال، کریشان (1382). کتابخانه‌های دیجیتال در عصر اطلاعات الکترونیکی .تهران: رنگین قلم.
 
مختاری، علیرضا (1383). كارگاه كاربرد اینترنت در پژوهش. دسترسی در 8 اسفند 1383، از سایت

www.alirezamokhtari.com/arm/internet1.htm
 

مختاری اسكی، حمیدرضا (1381، تیر). نگرش سیستمی به نقش تكنولوژی اطلاعات به عنوان پارادایمی جدید در اشتغال. آموزش‌های علمی كاربردی. 7و8، 28.
 
نجابی، علیرضا، و زیبایی، مهدی (1382). الگوی نوین انتقال دانش. دسترسی در 8 خرداد 1383، از سایت

www.imi-ir.org/tadbir/tadbir129/article-129/2.asp
 

یادگیری الكترونیكی (1381). دسترسی در 8 خرداد 1383، از سایت

www.sakharavesh.com


 یزدیان‌كاشانی، ابوالفضل (1382). مقاله ارائه شده در اولین همایش آموزش الكترونیكی ،سازمان مدیریت صنعتی، دسترسی در 8 اسفند 1383، از سایت

 www.nashriat.net/web-mag/18.htm
 

پی نوشت‌ها


[1] . E-Learning

2 . Paradigm. «توماس كوهن» در اثر خود با عنوان «ساختار انقلاب‌های علمی» می‌نویسد: پارادیم   به دستاوردهای علمی كه دارای ویژگی‌های زیر باشند اطلاق می‌شود: 1) آنچنان بی‌سابقه باشد كه افراد زیادی را جلب نماید؛ 2) به قدر كافی جا برای طرح هر نوع مسئله, و ادامه‌ كار برای افراد جدید داشته باشد.

[3] .anything
[4]. anyone
[5]. anytime
[6] .anywhere
[7] .Computer Based Training (CBT)
[8] . Intranet Based Training (IBT)
[9] .Web Based Training (WBT)
[10] .E-literacy
[11] . Cisco
[12] . Elliott Masie
[13] .Greg Priest
[14]  .Smart force
[15] .Real time
[16] . Online
[17] . ICT (information and communication technology)
[18] . ICDL
[19] . HTML (Hypertext markup language)
[20]. Media player
[21] . CBT (computer based training)
[22] . WBT (web base training)
[23] . PDF (Portable document format)
[24] . OCW.mit.edu
[25] . OCW (openspace courseware)
[26] . Real time
[27] . Multimedia
[28] . Virtual library
[29] . Web Based Traning
[30] . Chat
[31] . Video Conferencing
[32] . (CMS) Course management system
[33]  .Spreadsheet

http://www.irandoc.ac.ir/etela-art/21/farhadi.htm


چالش ها و تنگنا های مدیریت و بازیابی اطلاعات

عمومی ,

یکشنبه 11 تیر 1385

 امین یوسفی

E-mail:  amin21_ir@yahoo.com 

کارشناس کتابداری دانشگاه علامه طباطبایی
کتابدار کتابخانه شرکت محور سازان ایران خودرو
 

چکیده
سرعت سرسام آور تولید اطلاعات از یک سو و ضرورت سامان دهی این حجم روز افزون از سویی ، بشر را با چالش های جدیدی روبرو ساخته است.  پیشرفت های حاصل در فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی با همه مزایایی که داشته اند برخی تنگناهای جدید برای جامعه کاربران به وجود آورده اند. هر چه حجم اطلاعات بیشتر  و مجراهای دسترسی به آنها متنوع تر می شود امکان بازیابی کارآمد و به موقع اطلاعات دشوارتر شده و اطمینان از صحت و اعتبار آنها  نیز کمتر می شود.  در این میان اتخاذ یک استراتژی سودمند مستلزم  شناخت جامعه کاربران و نیازهای اطلاعاتی آنان، ارائه آموزش های لازم، ریشه یابی مشکلات موجود و ایجاد ابزار های جدید برای مقابله با این مشکلات می باشد.
 
کلید واژه ها : مدیریت اطلاعات، بازیابی اطلاعات، اینترنت، ابر داده، موتور های جستجو
 
مقدمه
مدیریت اطلاعات امروزه به مفهومی پیچیده تبدیل شده است ، زیرا اطلاعات موجود حجمی ناباورانه به خود گرفته و روزبه روز بر این حجم افزوده می شود. همه ما با اصطلاحاتی چون « انفجار دانش » یا « انفجار اطلاعات» کم و بیش آشنا هستیم. این پدیده ، واقعیت بزرگی است که منشاء تحولات و حتی انقلابی عظیم در عرصه حیات بشری گردیده است(شاهنگیان، 1369). نا گفته پیداست که حجم وسیع تر اطلاعات باید منجر به عملکرد بهینه تر، هوشمندانه تر و با سرعت بیشتر گردد. مقاله حاضر به بحث پیرامون چالش ها و تنگناهای موجود در مدیریت اطلاعات با رویکردی بر اطلاعات تحت وب می پردازد.
 
تعریف مدیریت اطلاعات
واژه مدیریت اطلاعات در رشته ها و زمینه های مختلف علمی به کار برده شده است. از جمله در علوم کامپیوتر، بازرگانی، مدیریت و کتابداری و اطلاع رسانی. در این مقاله تاکید ما بر جنبه هایی از مدیریت اطلاعات است که در علوم کتابداری و اطلاع رسانی مطرح است. در این علم مدیریت اطلاعات، موضوعی نسبتا نو ظهور می باشد که روز به روز بر اهمیت آن افزوده میشود. در کتابداری و اطلاع رسانی، مدیریت اطلاعات به معنی توانایی در جمع آوری، نگهداری، بازیابی، اشاعه و در دسترس ساختن اطلاعات درست، در مکان و زمان مناسب، برای افراد شایسته با کمترین هزینه، در بهترین محمل اطلاعاتی برای به کار گیری در تصمیم گیری، می باشد. ظهور اینترنت و مجراهای اطلاعاتی آنلاین، مدیریت اطلاعات را با چالش ها و تنگناهایی مواجه ساخته است به بخش هایی از آن اشاره می کنیم.
 
مهم ترین تنگنا : اضافه بار اطلاعات
امروزه یکی از مهم ترین موضوعات در زمینه مدیریت اطلاعات ، مسئله ای است که از آن به عنوان  "اضافه بار اطلاعات" یاد می شود. اضافه باراطلاعات که با ظهور اینترنت اهمیت آن دو چندان شد به باز یابی بیش از اندازه اطلاعات یا بازیابی اطلاعات ناخواسته مربوط می شود. لغت نامه آنلاین کتابداری و اطلاع رسانی () اضافه بار اطلاعات را چنین تعریف می کند : شرایطی که اطلاعات بیش از اندازه برای موضوعی در اختیار باشد که این حالت عموما درجستجوی آنلاین اتفاق می افتد، مخصوصا اگر پرسش در غالب واژه هایی کلی بیان شود.
         واژه اضافه بار اطلاعات اولین بار توسط الوین تافلر در کتاب « شوک آینده» به کار برده شد و به مرور به یکی از مباحث مطرح در زمینه بازیابی اطلاعات- مخصوصا اطلاعات تحت وب- تبدیل شد. مطالعه در این زمینه مستلزم  شناخت منابع اطلاعاتی مختلف و تعیین محل  آنها در مخزنی نا منظم به نام اینترنت، ابزار های مناسب برای این کار و درک  تفاوت این ابزارها و نیز نحوه استفاده از آنها می باشد. البته هنوز برای بسیاری این سوال مطرح است که آیا مشکل اصلی مدیریت اطلاعات اضافه بار آن است ؟ شاید بهتر باشد مشکل را کثرت کانال های اطلاعاتی وارتباطی بنامیم .چرا که بر خلاف دوران گذشته تکنولوژی های جدید «جایگزین» نمی شوند بلکه به گروه رسانه های موجود «اضافه» می شوند (Gilster 1997) .  
 
داده، اطلاعات و دانش
        متاسفانه بسیاری از تجارب سنتی در زمینه مدیریت اطلاعات به صورت خطی و خاص می باشند : جریان هایی که به رودخانه منتحی می شوند و نه به اقیانوس (Alesandrini 1992) . شاید مشکل عمده نه اطلاعات بیش از اندازه ، بلکه اطلاعاتی باشد که غیر مفید یا بی معنی هستند. برای تسلط بر اطلاعات باید ابتدا رابطه بین داده، اطلاع و دانش را درک نماییم : داده به واقعیت های خام اطلاق می شود. اطلاع ، داده هایی است که در یک زمینه و مفهوم معنی دار سازمان یافته باشد. و دانش، داده های سازمان یافته ای است که درک شده و به کار گرفته شود .
 
نقش کاربران
پس از درک تفاوت سه مفهوم فوق باید شناخت کافی از کاربران اطلاعات نیز داشته باشیم. همانطور که می دانیم؛ منبعی مانند اینترنت به کاربر نیاز دارد تا از منابع وسیع خود مضمونی به دست دهد (Gilster 1997) اما کاربران ممکن است  به این دلیل که اطلاعات به دست آمده با پیش زمینه ذهنی آنها سازگار نیست تصور کنند که با اضافه بار اطلاعات مواجه شده اند حال آنکه چنین تصوری غلط است. یک روش برای حل این مسئله آن است که کاربران اطلاعات جدید به دست آمده را در ساختار دانش موجود تفسیر کنند و مدل آنالوگ ذهنی خود را  با جهان دیجیتال هماهنگ کنند.
 
شناخت نیازهای اطلاعاتی
دو عامل سرعت و کیفیت ، یک شتاب مصنوعی در بازیابی اطلاعات ایجاد کرده است. به وسیله پست الکترونیکی، پست صوتی، دورنما، و وب، جریان مداوم داده ها در طول 24 ساعت شبانه روز در محل کار و خانه و حتی در طول سفر امکان پذیر شده است. رضایت عمومی از بسیاری از این منابع باعث شده است تا توجه به نیازها و الویت ها فراموش شود : توجه به اطلاعات پراکنده ای که با آن مواجه می شویم به جای چیزی که واقعا نیاز داریم و به خاطر آن دست به جستجو زده ایم. ایده آل ترین اطلاعات آن است : که به روز باشد، به موقع باشد و برای کاری که در دست داریم کافی باشد نه اینکه لزوما کامل باشد (Lively 1996) . هدف از جستجوی اطلاعات باید پیدا کردن پاسخ  سوالاتی باشد که اصالتا معنی دار باشند.
 
ظهور اینترنت : چالش های جدید
وب به سادگی موانع طبیعی بین مردم و اطلاعاتی را که در هیچ جای دیگر نمی توانستند بیابند از بین برده است. ما امروزه قادر هستیم اطلاعات را از مجراهای گوناگون مستقیما به دست آوریم.  وقتی که به یکباره با حجم وسیعی از اطلاعات بر روی وب بر می خوریم شاید گمان کنیم که وب یک منبع فوری و آماده برای پاسخ به تمام نیازهای اطلاعاتی ما است ، حال آنکه باید ابتدا بدانیم چگونه این دریای وسیع را برای رسیدن به هدف خاص خود در نوردیم و این همان چیزی است که مدیریت اطلاعات به ما می آموزد. سرعت و کیفیت بالا و سهولت دستیابی ، وب را به یک منبع اطلاعاتی جذاب تبدیل کرده است ، همان چیزی که ورمنWurman,1998)) آن را «زیبایی فریبنده» نامیده است. واقعیت اینست که نمایش گرافیکی باعث جذابیت اطلاعات اینترنت شده است. اما در هر صورت اطلاعات بازیابی شده زمانی معنی دار است که با ایده ای مرتبط باشد ، نه وقتی که بدون هدف و با حالتی خوشایند ارائه گردد. فراموش نکنیم که امروزه شرایطی فراهم شده است که هر کس ، هر اطلاعاتی را که بخواهد می تواند به آسانی در وب قرار دهد. این در حالی است که متاسفانه اکثر افراد تصور می کنند اطلاعاتی که از طریق کامپیوترشان دریافت می کنند بسیار قابل اطمینان تر از سایر منابع است (Breivik and Jones 1993, p. 29). از طرفی آزادی عمل موجود در فضای اطلاعاتی وب عاملی برای جذابیت آن به شمار می رود (Nahl 1998) . نبود کنترل کیفی مرکزی و گسترش دسترسی همگان به اینترنت می تواند مزیتی برا ی آن محسوب شود اما به هر حال باید در نظر گرفت که همواره طراحان وب می توانند آنچه را که شما می بینید یا بازیابی می کنید دستکاری نمایند بنا براین کاربران نباید به راحتی هر آن چه می بینند را  بپذیرند بلکه  باید ایده های مختلف را به چالش بکشند ، آنان باید توان قضاوت در مورد کیفیت و صحت منابع را داشته باشند (Gilster 1997) . به علاوه گسترش وب بیشتر از پهنا است و نه عمق . خوشبختانه بسیاری از منابع اطلاعاتی مورد انتقاد و ارزیابی قرار گرفته اند که این امربرای تشخیص کاربران بسیارمفید است. هرچند وجود واسطه میان منابع و کاربران در محیط وب حذف شده است ولی نیاز به آن احساس می شود. ارزیابی منابع آفلاین را نیز نباید فراموش کرد. 
  
ضرورت توصیف اطلاعات : ابر اطلاعات
آنچه که نیاز داریم داشتن اطلاعاتی در باره اطلاعات است که آن را ابر داده یا ابر اطلاعات می نامیم . در واقع ابرداده بر چسب های الکترونیکی است که در ورای ظاهر صفحات قرار داده می شود و به توصیف ساختاری و محتوای منبع اطلاعاتی می پردازد . تیم برنلی مبدع وب ، ابرداده را « اطلاعات قابل درک ماشینی در باره منابع وب» توصیف می کند (Bernere-Lee, 1997). برای عینی‌تر نمودن مفهوم ابر‌داده می‌توان به این نكته اشاره كرد كه اطلاعات ابر‌داده ای در مورد یك منبع الكترونیكی برای مثال در محیط وب عبارت است از اطلاعات مربوط به مولف، ناشر، تاریخ نشر، جزئیات مالکیت معنوی اثر، جزئیات رتبه بندی اطلاعاتی، کلید واژه های قابل جستجو برای هر منبع، کد ها و نشانه هایی برای رده بندی محتوایی مدرک و نیز جزئیات نوع اطلاعات موجود در منبع و ارتباط آن منبع با سایر اجزای اطلاعاتی (OII, 1998). شایان ذکر است که ابرداده تنها برای توصیف اطلاعات متنی نیست بلکه شامل اطلاعاتی در باره سایر فرمت ها ، مانند صوتی - تصویری، گرافیکی و .. می باشد.
 
نقش موتور های جستجو
با آنکه موتور های جستجو و نمایه ها ، برخی ابزارهای ساخت یافته برای بازیابی اطلاعات خاص را در اختیار ما گذاشته اند اما از بسیاری جهات دارای نواقصی هستند (Gilster 1997; “The Internet” 1997) : آنها ممکن است در برخی موارد بیشتر از اندازه ای که واقعا نیاز است به نمایه سازی اطلاعات بپردازند و به دلیل عدم تشخیص نوع و ارزش اطلاعات دسترسی همسان به هر نوع اطلاعاتی فراهم سازند. با آنکه گوگل در باز یابی به میزان استنادات توجه دارد اما واقعیت اینست که موتور های جستجو توانایی استخراج اطلاعات تماما درست را ندارند. البته این امر می تواند به دلیل عدم رعایت استانداردها توسط وب سایت ها نیز باشد. اشکال دیگری که بر کار موتورهای جستجو وارد است آنستکه توانایی عمده آنها در نمایه سازی اطلاعات متنی است و حجم عظیمی از اطلاعات غیر متنی نادیده گرفته می شوند. به علاوه بسیاری از آنها به انباشتن و انتقال اطلاعات می پردازند اما نمی توانند در درک اطلاعات نیز نقش داشته باشند (Wurman 1989). آنچه نیاز داریم علاوه بر دسترس پذیر کردن اطلاعات ، قابل درک کردن آنهاست.
 
نتیجه گیری
از آنچه تا به اینجا گفته شد چنین بر می آید که مشکل مدیریت اطلاعات هم جنبه فنی دارد و هم جنبه انسانی. دو راه حل وجود دارد: از نظر فنی، ایجاد ابزار های بهتر و استفاده بهتر از آنها و از نظر انسانی، اصلاح مدل های ذهنی و تقویت ظرفیت برای تجزیه تحلیل ها و بازتاب های انتقادی. صلاحیت اصلی برای سواد اطلاعاتی اینست که عادت کنیم تفکر انتقادی داشته باشیم و از ابزار های شبکه ای برا ی تقویت آن بهره بجوییم (Gilster 1997, p. 33).
برخی استراتژی ها برای یافتن مسیر در جاده مه آلود داده ها به این شرح است :  در جستجوی اطلاعات همواره یک صافی تعریف شده برای خود داشته باشید که به وسیله آن بتوانید فقط اطلاعات مورد نظرتان را شناسایی کنید . در انتشار اطلاعات نیز، ببینید آیا تمامی اطلاعاتی که منتشر می کنید واقعا ضروری است؟ اما در کل، هم در جستجوی اطلاعات و هم در انتشار آن باید در عین باریک بین بودن، دید وسیع هم داشته باشید. و بالاخره اینکه شیوه خاص یادگیری خود را شناسایی کنید و ببینید این شیوه چگونه می تواند شما را به اطلاعات مورد نظرتان هدایت نماید (Alesandrini 1992; Shenk 1997).
 
 منابع :
-  شاهنگیان، محمد حسین. مدیریت اطلاعات و اطلاع رسانی. تهران : موسسه چاپ و انتشار دانشگاه امام حسین. 1365
- شیری، علی اصغر. " ابرداده ها و تاثیر آن بر فهرست های ماشین خوان: الگوی فارسی ابرداده برای سازماندهی اطلاعات الکترونیکی فارسی". فهرست های رایانه ای. مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.1379
 

- Carlson, Christopher N. “Information Overload, Retrieval Strategies and Internet user Empowerment” .
< http://eprints.rclis.org/archive/00002248/01/Information_Overload.pdf> 
- “Information Management Issues”.
< http://www.calpro-online.org/eric/docs/pfile01.htm> 
- Jansen, J. "Using an Intelligent Agent to Enhance Search Engine Performance." First Monday 2, no. 3 (March 3, 1997). <http://www.firstmonday.dk/issues/issue2_3/jansen/index.html> 


مطالعه‌ی موردی استراتژی Netscape و درس‌هایی برای كارآفرینان

عمومی ,

یکشنبه 28 خرداد 1385

نویسنده : محمدرضا شاهینی (دانشجوی دكتری مدیریت استراتژیك)
ناشر : همكاران سیستم
تاریخ انتشار : 08/03/1385

 

 مقدمه
استراتژی چیست؟ چه‌گونه به دست می‌آید؟ «كنت اندورز» كه یكی از نظریه پردازان بزرگ حوزه‌ی مدیریت استراتژیك به شمار می‌رود، از مطالعه‌ی موردی به عنوان یكی از ابزارهای مفید یادگیری استراتژی و مدیریت استراتژیك نام می‌برد. در مطالعه موردی، محقق مانند یك كاراگاه پلیس، حوادث رخ داده را بررسی می كند ، فرضیه های را حدس می زند و بدنبال آزمون فرضیه های خود بر می‌آید. براین اساس علاقمندان به حوزه استراتژی می توانند با مطالعه موردی شركتهای موفق و حتا ناموفق، استراتژی آن شركت‌ها را استخراج كرده و به بحث در مورد آن بپردازند. در ادامه نمونه‌ای از این مطالعات موردی ارایه می‌شود.

 مطالعه موردی (Case Study) استراتژی شركت Netscape
بنیان‌گذاران Netscape معتقدند كه اینترنت انقلابی در شیوه كار كردن و ارتباط مردم با هم بر پا خواهد كرد. آن‌ها ‌در صدد بودند كه یك نرم‌افزار زیر بنایی بسازند تا بتوانند شركت را در قلب دنیای شبكه‌ای جدید جای دهند و دست‌یابی به محصولات، تكنولوژی‌ها و بازارهای جدید را از طریق اینترنت برای آن مقدور كند.

"جیم كلارك" بنیان‌گذار Netscape می‌گوید: "قاعده‌ی كلی مسابقات اتومبیل‌رانی و موتورسواری كاملا برای كسب و كار كاربرد دارد: "سریع ‌‌بران و به پیش‌رانی ادامه بده (یا این كه بنشین و از مسابقه دادن صرف‌نظر كن)، همین كه سرعتت را كم كنی، یا از جاده منحرف می‌شوی، یا به درخت برخورد می‌كنی!"

Netscape در عرض دو سال از یك جست‌وجوگر عادی اینترنت، به پیشرفته‌ترین جست‌وجوگر برای كاربران كسب و كارها تبدیل شد. این شركت با افزایش سریع Serverهای جدید، ابزارهای كاربردی جدید و افتتاح Netcenter.com به سمت تجارت الكترونیكی گام برداشت. این فعالیت‌ها، جملگی در عرض چهار سال صورت گرفتند. وقتی كه American online در پاییز 1998 وارد این بازار شد، ارزشی برابر 10 میلیون دلار اندوخته شد.

Netscape چون می‌دانست بدون رشد، با مشكلاتی فراتر از سرمایه‌گذاری مجدد مواجه می‌شود، سرمایه‌گذاری در رشد را سرلوحه كار خود قرار دهد و در نتیجه حتا بیش‌تر از آن چه انتظار می‌رفت رشد كرد.

Netscap از اینترنت برای غلبه بر موانع سنتی‌ای كه تولیدكنندگان نرم‌افزار برای ورود رقبا كار گذاشته بودند (مثل وابسته كردن نرم‌افزارها به سخت افزارها یا فروش فقط از طریق خرده‌فروشان نرم افزار)، استفاده كرد. بدین ترتیب مشتریان به سادگی نرم‌افزارها را از وب سایت Netscape دان‌لود می‌كردند.

Netscape باید به سرعت می‌آموخت. مشتریان این شركت از كاربران ساده اینترنت كه فقط یك محصول (جست‌وجوگر اینترنت) را مصرف می‌كردند به كاربران دقیق و نكته‌سنج سازمانی كه مجموعه‌ای از محصولات بی‌عیب و نقص (100% قابل اطمینان) را می‌خواستند تبدیل شده بودند.  Netscapeباید طراحی، مستندسازی، تست، فروش و خدمات پس از فروش محصولات استراتژیك خود را به شیوه‌ای تخصصی‌تر و حرفه ای‌تر انجام می‌داد. در همین زمان، این شركت باید تعداد زیادی نیروی انسانی جذب می‌كرد. كلارك، برنامه‌نویسان جوانی را كه پیش از این روی جست‌وجوگر وب كار كرده بودند استخدام كرد و در كنار آنها از مدیران مناسب، مهندسین، متخصصان فروش و بازاریابی كه در صنایع مخابراتی و كامپیوتری فعال بودند استفاده كرد.  Netscape از یك بانك اطلاعاتی متخصصین شركت‌های High Tech آمریكا برای جذب نیرو استفاده كرد تا دانش تخصصی خود را تقویت كند.

هر چه Netscape بیش‌تر رشد می‌كرد، بیش‌تر به دنبال نهادینه كردن قابلیت‌های خلاق و نوآور كه مشخصه سازمان‌های كوچك است، می‌رفت. در اواخر سال 1996، شركت زیر بخش‌هایی با عنوان divlet در دپارتمان‌های محصول ایجاد كرد. هر divlet به مدیر بالادست خود گزارش می‌دهد و بر روری محصول خاصی كار می‌كند.

در سال 1997 بعد از آن كه Netscape نتوانست Navigator/Communicator را در Java بازنویسی كند، جیم باركزدیل، مدیر عامل این شركت تصمیم گرفت كه divletها، گزارش‌های خود را به طور مستقیم به آقای اندریسن ارایه كنند. اندریسن به عنوان مدیر "تكنولوژی" مسوولیتی در قبال "تولید محصول" نداشت، اما این اقدام باركزدیل باعث شد برنامه ریزی محصول به شیوه‌ای متمركزتر انجام شود و اندریسن از اختیار كافی برای حذف برخی از پروژه‌ها و گسترش دانش بین تیم‌هایی كه روی جست‌وجوگرها كار می‌كردند و تیم‌هایی كه روی Serverها متمركز بودند، برخوردار شود.

Netscape بازار اینترنت را از طریق مشتریانش شناخت. یك بانك بزرگ در سوییس از جست‌وجوگرهای Netscape برای شبكه داخلی خود استفاده كرد تا كارمندانش با استفاده از پروتكل‌های ارتباطی اینترنت، اطلاعات را در داخل بانك به اشتراك بگذارند. Netscape به سرعت اینترانت را به عنوان یك فرصت جدید شناسایی كرد و ایده آن را گسترش داد تا اكسترانت را به وجود آورد.

Netscape همچنین تعدادی "كاربر راهنما" برای آزمودن نسخه‌های جدید نرم افزارها و بازخور سریع به برنامه‌نویسان آنها تربیت كرد. این شركت از درون خود ابتكاراتی به خرج داد تا بتواند روش‌های جدیدی برای كاربری تكنولوژی‌هایش در بازارهای شركتی بیابد. شركت تكنولوژی‌های خود را برای خلق اكسترانت‌هایی كه مهندسان، فروشندگان، بازاریابان و پرسنل خدمات پس از فروش را با فروشندگان مستقل نرم‌افزار، ISP ها و سازندگان كامپیوتر مرتبط می‌كرد، به كار گرفت.

 نتیجه گیری
اگر چه در این مقاله، استراتژی این شركت به صورت خلاصه و اجمالی مورد بررسی قرار گرفت اما از همین شناخت اندك نیز می‌توان مطالبی را استخراج كرد كه برای كارآفرینان  آموزنده باشد، چهار نكته كلیدی دراین مطالعه مورد وجود داشت كه در زیر بدان‌ها اشاره می‌شود.

1- استراتژی، یادگیری است.
2- استراتژی با خلاقیت و نوآوری همبستگی دارد.
3- چشم انداز الهام بخش و وحدت بخش می‌تواند موفقیت به همراه داشته باشد.
4- استراتژی نگاه به محیط است، به مشتری، رقبا، تامین كنندگان و غیره



سیستم های مدیریت اسناد و مدیریت محتوا

عمومی ,

یکشنبه 28 خرداد 1385

نویسنده : آزاده فارسی نژاد
تاریخ انتشار : 26/02/1385
www.systemgroup.net


مقدمه:

مدتی است كه عباراتی نظیر Document Management Systems و Content Management Systems اذهان شركتهای نرم افزاری كشور را به خود مشغول ساخته و برخی از آنها فعالیتهای خود را برای تولید این سیستمها آغاز نموده اند.
اما پیش از آغاز هر حركت و تلاشی لازم است این مفاهیم در بستر فرهنگ كاری كشور به دقت مورد مطالعه قرار گیرند و شناخته شوند تا سیستمی مطابق با انتظارات و فرهنگ اداری كشور تولید شود ; آنچه تا كنون بسیار به ندرت صورت گرفته، یعنی مطالعه و تحقیق قبلی در زمینه تكنولوژی یا علمی كه در غرب به وجود آمده و استفاده می‌شود و تطبیق و هماهنگ سازی آنها برای ساز و كارهای كشورمان.
به همین علت بسیاری از این علوم و فناوری‌ها یا به درستی استفاده نشده اند یا پس از صرف وقت و هزینه هنگفت، برای تولید یا وارد كردن آنها با شكست مواجه شده اند.
بدین ترتیب، نگارنده در این مقاله به تعریف این دو عبارت پرداخته و تفاوتهای آنها را بیان خواهد كرد. همچنین دلایل انتخاب و استفاده از هر یك از این سیستم‌ها برای شركت‌ها و سازمان‌ها مورد بررسی قرار قرار خواهد گرفت و در نهایت درباره‌ی پتانسیل لازم برای راه اندازی چنین سیستم‌هایی در كشور، نتیجه‌گیری خواهد شد.


سیستم مدیریت اسناد (Document Management System)
هر سازمانی دارای مستندات اداری فراوانی است كه حاوی اطلاعات مختلفی‌ست. این مدارك یا به اصطلاح اسناد باید با نظم و ترتیب نگه‌داری شوند تا بتوان آنها را در زمان لازم بازیابی و مورد استفاده قرار داد. در واقع اطلاعاتی كه در این اسناد وجود دارد، در بخش‌های مختلف كاری سازمان مورد نیاز است و باید به آنها مراجعه شود. سیستم مدیریت اسناد در واقع وظیفه‌ی دریافت، طبقه بندی، نگه‌داری و بازیابی این اسناد را برعهده دارد.
سیستم كامل مدیریت اسناد باید ویژگیهای زیر را دارا باشد:
• هر سند را با حجم قابل قبولی ذخیره سازد.
• ارتباط لازم بین سندهای مختلف را برقرار سازد.
• با استفاده از بایگانی، كلیه اطلاعات اسناد را به طور كامل یكپارچه سازد.
• تمركز كامل بر ذخیره سازی و آرشیو اسناد داشته باشد.
• مبتنی بر گردش كار قدرتمندی باشد و كلیه روال های كاری سازمان، قابل طراحی توسط موتور گردش كار باشند.
• هدف سیستم، ذخیره‌سازی و بازیابی مستندات به شكل اصلی و اولیه‌ی آنها باشد.
• مجهز به موتور ایجاد صفحات وب برای دسترسی به اسناد از طریق وب سایت باشد.
البته لازم به ذكر است كه این خصوصیات تنها تعریف عمومی از DMS را ارایه میدهند. بیش‌تر سیستم‌های موجود در بازار غرب توانایی‌ها و كاركردهای فراتری از این موارد دارند، اما در هر حال این ویژگی‌ها نشان‌دهنده‌ی كاركردهای معمول یك سیستم مدیریت اسناد است.

سیستم مدیریت محتوا (Content Management System)
این سیستم جدیدتر از DMS است و اساسا" به منظور مدیریت و سامان‌دهی به اطلاعات در حال رشد سازمان‌ها طراحی شده است و در حقیقت، مدیریت محتوای اسناد موجود در سازمان را برعهده دارد و در سال‌های اخیر با افزایش سایت‌های اینترنتی و سایت‌های داخلی سازمان‌ها، مدیریت محتوای سایت‌های یادشده و به روز نگاه‌داشتن اطلاعات آنها برای سازمان‌ها، مشكل ساز گشته است.
این سیستم مدیریت اطلاعات موجود در این صفحات وب را برعهده دارد و به كاربر امكان ایجاد، ویرایش و حذف صفحات وب و همچنین تعیین محتوای آنها را می‌دهد.
به طور خلاصه، مهم‌ترین ویژگی‌های سیستم مدیریت محتوا به شرح زیر است:
• اقلام اطلاعاتی و ارتباط بین آنها را مدیریت می‌كند.
• امكان تعریف هر جز (یا صفحه) و موقعیت‌ آنها بر روی سایت را در اختیار كاربر قرار می‌دهد.
• ارتباطات مورد نیاز و كامل بین صفحات و اطلاعات موجود در آنها را ایجاد می‌كند.
• ایجاد و ویرایش صفحات، كاركرد اصلی این سیستم است.
• بین دسترسی‌ و بایگانی یكپارچگی ایجاد می‌كند.
• دارای موتوری برای انتشار و ایجاد صفحات اینترنتی‌ست.

شایان گفتن است كه یكپارچه‌سازی سیستم مدیریت اسناد با مدیریت محتوا باعث به وجود آمدن سیستم‌های Enterprise CMS می‌شود كه در نهایت راه رسیدن به مدیریت صحیح اطلاعات را هموار می‌سازد و به این ترتیب، می‌توان به یك مدیریت كامل معلومات (Knowledge management) رسید. چه آن كه برای دستیابی به چنین نقطه‌ای، كاستی‌های فراوانی وجود دارد.

مقایسه‌ی دو سیستم
دو سیستم یادشده، برخلاف تصورات موجود كاملا" با یك دیگر متفاوت و در عین حال مكمل یك دیگر اند. با این كه هم اكنون تولید‌كنندگان غربی این سیستم‌ها در حال تلفیق و یكی‌كردن آنها هستند (كه این خود قدم مثبتی در مدیریت اطلاعات در سازمان‌هاست)، باید اختلافات و ویژگی‌های هر یك از آنها را به درستی درك كرد و دانست كه از هر یك برای چه منظوری و در كجا باید استفاده شود.
ممكن است سازمانی نیاز به DMS داشته باشد ولی با توجه به ساز و كارهای موجودش احتیاجی به CMS نداشته باشد و بر این اساس، برای انتخاب هر یك باید دقت كافی را به كار بست.
DMS سیستمی است كه می‌توان از آن به عنوان هسته‌ی اصلی برای CMS استفاده كرد. كار اصلی این سیستم، نظم دادن به مستندات سازمان‌ها و در دسترس قرار دادن آخرین نسخ آنها برای كاربران سازمان با توجه به دسترسی‌های هر یك از كاربران است. DMS، سیستم كاملی برای بایگانی و آرشیو كلیه‌ی اوراق اداری سازمان‌ها با حفظ تاریخچه‌ی تغییرات هر یك از آن‌هاست. افزون بر این، دارای گردش‌كار كامل برای مكانیزه ساختن روال‌های سازمانی و انتقال اسناد سازمانی بین كاربران با توجه به این روالهاست. در واقع، این سیستم مسئولیت ثبت و نگه‌داری، بازیابی و به گردش‌ در آوردن كلیه‌ی اسناد را در داخل سازمان برعهده دارد.
حال آن كه CMS سیستمی است كه از آن اغلب برای طراحی صفحات وب جهت استفاده در سایت‌های داخلی و یا وب سایت‌های اینترنتی بهره گرفته می‌شود. یعنی سازمان‌ها با استفاده از این سیستم به راحتی می‌توانند اطلاعات خود را به طور منظم در سایت (یا هر محیط دیگری) در اختیار كاربران قرار دهند. همچنین مدیریت این اطلاعات، ارتباط دادن آنها به یك دیگر و به روز رسانی آنها (ویرایش، حذف و اضافه كردن) را به راحتی انجام دهند. آنها می‌توانند سایت خود را، هم برای استفاده‌ی داخلی سازمان و هم برای كاربران خارجی به روی اینترنت، به راحتی طراحی كرده و ارتباطات منطقی اطلاعات و صفحات مختلف را برقرار سازند. اطلاعات موجود در این محیط‌ها میتواند توسط یك سیستم مدیریت اسناد تهیه شود و در اختیار این سیستم قرار گیرد.


DMS و CMS در ایران
تلقی خاصی نسبت به مدارك و اسناد اداری در سازمانهای كشورمان نسبت به دیگر كشورها وجود دارد.
اول این كه در سازمان‌ها و شركت‌های دولتی، به علت وجود بوروكراسی‌های موجود، ارتباطات و مكاتبات سازمانی باید طبق قوانین بسیار دقیق و خاصی صورت پذیرد و خروج از این سلسله مراتب، برای مدیران این سازمان‌ها غیر قابل قبول است. ضمن این كه در بسیاری از موارد، فعالیت‌هایی خارج از این بوروكراسی‌ها به صلاح دید مدیران و افراد دیگر صورت می‌پذیرد و این خود باعث ایجاد پیچیدگی‌های فراوانی در این بوروكراسی‌ها و روال‌های كاری می‌شود كه دسته بندی دقیق آنها را غیر ممكن می‌سازد.
این خود باعث می‌شود كه نتوان از گردش كار به مفهوم واقعی آن كه در این سیستم‌هااست، استفاده كرد و باید گردش كاری مطابق با فرآیندهای ذكر شده در بالا و بسیار انعطاف پذیر طراحی و پیاده سازی شود. اگر سیستم های اتوماسیون موجود در بازار كشور به یك Work Flow قدرتمند، با امكانات اشاره شده، تجهیز شوند گام بسیار بزرگی در جهت معرفی و راه اندازی سیستم های مدیریت اسناد در آینده و ایجاد پیش زمینه در فرهنگ سازمان ها برای این سیستم ها، برخواهند داشت.

دوم این كه به علت قانونی نشدن امضاهای الكترونیكی در سطح كشور و همچنین الزام وجود فیزیك اسناد مالی و حقوقی برای بررسی‌های لازم، مشكلاتی در راه جمع آوری كاغذها در سازمان‌ها و در نتیجه راه اندازی سیستم‌هایی كه منتهی به این مورد می‌شود، وجود دارد.
وجود این مورد، باعث می‌شود كه از قرار دادن بسیاری از اسناد سازمانی در اختیار این سیستم‌ها جلوگیری شود و بدین منظور باید دسترسی‌های بسیار دقیق و تعریف شده‌ای برای این اسناد در نظر گرفته شود و این دسترسی قابل توزیع بین راهبران مختلف باشد، هر راهبر در محدوده اختیارات خود. در نتیجه باید تا حدی كه امكان دارد حتی در حد پایگاه اطلاعاتی نیز دسترسی توزیع شده اعمال شود.
بطور مثال در برخی از سازمان ها حتی به راهبران سیستم‌ها و مسئولین بانك‌های اطلاعاتی، كه دسترسی به كلیه اطلاعات را به علت ماهیت كاریشان دارند و اغلب تعداد آنها به بیش از دو نفر نمی رسد، نیز اجازه دسترسی به چنین اسنادی داده نمی شود.

سوم این كه تصور عموم از اسناد اداری بیش‌تر نامه‌های سازمانی و نه اسنادی مانند سندهای حسابداری، فرمهای استاندارد سازی، اسناد پرسنلی، احكام، فاكتورها و ... است.
علاوه بر این، در سازمان‌های دولتی برای گردش نامه‌ها در درون سازمان از سیستم‌های اتوماسیون اداری استفاده می‌شود كه توسط آن می‌توانند گزارش‌های دقیقی از نحوه عملكرد اداری و گردش نامه‌ها داشته باشند. البته در گذشته برای راه اندازی چنین سیستم‌هایی نیز، به علت نبود بستر لازم برای ارتباطات الكترونیكی و همچنین مقاومت كاركنان سازمان برای استفاده از این سیستم‌ها، مشكلات زیادی وجود داشت. با این همه، سیستم‌های اتوماسیون اداری توانستند در سالهای اخیر در سازمان‌ها جایگاه مناسبی را بیابند و استفاده از آنها همگانی گردد.
با توجه به این مورد و راه افتادن سیستم‌های اتوماسیون اداری در سازمان‌ها و آشنایی لازم و كافی با این سیستم‌ها، تغییر سیستم و فرآیندها و روال های كاری سازمان های بزرگ ، به مانند آنچه در غرب به علت تلقی خاصی كه از گردش مكاتبات و مستندات سازمانی دارند، استفاده میشود، بسیار پرهزینه و متعاقبا با مقاومت‌های زیادی همراه خواهد بود كه این خود باعث ایجاد مشكلات فراوانی در راه برقراری این سیستم‌ها در سازمان‌ها خواهد شد.

بنا بر این، بهترین راه كار در حال حاضر این است كه در بستر همین سیستم‌ها (یعنی اتوماسیون اداری)، ویژگی‌ها و امكانات سیستم‌های مدیریت اسناد و محتوا، كه نیاز به بسیاری از آنها هم اكنون نیز در سازمان ها احساس شده است، پیاده سازی و قابل استفاده شود تا سازمان‌ها به مرور و با استفاده از قسمت‌های مختلف آن و آگاهی از امكانات و مزایای آن ها، با سیستم‌های DMS و CMS آشنا شوند تا در آینده بتوان گامهای بزرگی در تحول ساز و كارهای اداری كشورمان برداشت.

نكته‌ای كه جای امیدواری برای راه اندازی این سیستم‌ها دارد، این است كه بسیاری از سازمان‌ها به اهمیت وجود سیستم‌های الكترونیكی برای نگه‌داری و كنترل و به روز نگاه‌داشتن اطلاعات اسناد سازمانی خود و در اختیار قرار دادن اطلاعات سازمانی در اختیار كلیه كاركنان داخلی و همچنین برای ارباب رجوعان خارجی با طراحی خروجی‌های مناسب كه اغلب صفحات اینترنتی و سایت‌های داخلی‌ست كه البته بخشی از وظایف سیستم‌های مدیریت محتواست، رسیده اند. همچنین سازمان‌ها خواهان گردش این اسناد (علاوه بر نامه‌ها) میان كاركنان به صورت سیستماتیك و اتوماتیك با استفاده از Work Flowهای قابل طراحی، و حفظ تاریخچه اسناد و به روز نگاه‌ داشتن آنها و امكان گزارش گیری و آرشیو الكترونیكی اسناد و مدارك سازمانی (كه بخشی از وظایف سیستمهای مدیریت اسناد است) هستند.
این خود بهانه‌ای برای شركت‌های نرم افزاری جهت ورود به بازار و ارایه‌ی این سیستم‌هاست كه می‌تواند آنها را به سود آوری برساند، اما این عمل باید با دقت و در نظر گرفتن كلیه جوانب انجام شود.

در نهایت، نگارنده بر این باور است كه این سیستم‌ها باید به مرور و با پیاده سازی امكانات آنها، از قبیل Work Flow های قابل طراحی، آرشیو الكترونیكی، بروز نگهداشتن اسناد و امكان گزارش گیری از محتویات آنهاو ... در سیستم های موجود اتوماسیون اداری و منطبق بر ساز وكارهای اداری كشور وارد بازار شوند تا به این ترتیب، بتوانند با گذشت زمان تحولی در فرهنگ اداری سازمان‌ها بوجود آورند و راه را برای تولید و راه اندازی سیستم های مدیریت اسناد و محتوا در آینده هموار نمایند. در غیر این صورت، راه اندازی این سیستم‌ها در سازمان‌های دولتی، به مانند آنچه در غرب استفاده می شود، با صرف وقت و هزینه‌ی بسیار بالایی همراه خواهد بود. بعلاوه اینكه، ریسك مورد استفاده قرار نگرفتن آنها نیز، به علت عدم هماهنگی با ساختارهای مكاتباتی كشور و عدم وجود بستر مناسب ارتباطی برای راه اندازی چنین سیستم هایی و اتصال كلیه سازمان ها در قالب آنها، وجود خواهد داشت.


زمین ، گوگل سه بعدی

عمومی ,

دوشنبه 18 اردیبهشت 1385

 

images/20060507/google.jpg

 

جام جم - شاید هیچ کس فکر نمی کرد که یک شرکت کوچک که در ابتدا با ارائه ابزارهای پیش پا افتاده و ساده ای برای جستجوی شبکه ، کار خود را آغاز کرده بود، به این سرعت بتواند به یکی از قدرتهای بزرگ شبکه اینترنت تبدیل شود.
امروزه ، قدرت اول جستجوی اینترنتی یعنی گوگل ، امکانات و قابلیتهایی را به کاربران اینترنتی ارائه می دهد، که کمتر کاربری می تواند از آنها بگذرد. سرویس پستی قوی به نام جیمیل ، سرویس آرشیو فایلهای تصویری و صوتی ، و یا سرویس جستجو در سطح کره زمین و مریخ به کمک تصاویر ماهواره ای آنلاین از جمله امکاناتی است که روز به روز به محبوبیت این شرکت می افزاید. اکثر کارشناسان گوگل را به عنوان شرکتی با طرح ها و ایده های نو می شناسند. حال بد نیست با یکی دیگر از شاهکارهای جدید این شرکت آشنا شوید. اگر علاقه مند به کارهای گرافیکی و یا ساخت انیمیشن و مدل سازی باشید، احتمالا_ نرم افزارهای ساخت تصاویر سه بعدی از قبیل 3D Max و یا نرم افزارهای مدل سازی سه بعدی نظیر Mechanical Desktop را می شناسید.
نرم فزارهای که یک محیط نا محدود را در اختیار کاربر قرار می دهد و در آنها با استفاده از دستورات کم و بیش ساده ، احجام و مدلهای گوناگونی خلق می شوند. حال تصور کنید گوگل این فضای نا محدود را در اختیار شما قرار داده است ، آنلاین و بدون اینکه هزینه ای را بابت خرید این نرم افزار متحمل شوید. چند هفته پیش شرکت گوگل سرویس جدیدی را به نام Google Sketchup راه اندازی کرد که در آن یک برنامه مدل سازی یه بعدی به صورت رایگان در اختیار کاربران قرار می گیرد. گوگل پس از آنکه چندی پیش سهام کامل شرکت نرم افزاری Last را خریداری کرد، این نرم افزار را به دست آورد. هدف اصلی گوگل از دستیابی به این نرم افزار، تکمیل پروژه سرویس جهانی Google Earthاست.
همانطور که می دانید، کاربران با استفاده از سرویس Google Earth می توانند به طور آنلاین و زنده و با استفاده از تصاویر دریافتی از ماهواره ، بر روی زمین جستجو کنند. گوگل قصد دارد به کمک نرم افزار مدل سازی خود، سرویس Google Earth را از حالت دو بعدی خارج و به آن حجم دهد. بدین ترتیب که کاربران می توانند به کمک این نرم افزار، خانه ، استادیوم ، آپارتمان ، آسمان خراش و حتی یک پایگاه فضایی را طراحی و بر روی این نقشه قرار دهند. کاربران می توانند منزل خود را طراحی کنند و یا برای دیگران هم خانه و ساختمان بسازند. امکان تغییر دادن مدلها برای هر کاربری وجود دارد. حتی گوگل یک وب سایت دیگر به نام 3D Warehouse را برای به اشتراک گذاشتن این مدل ها در نظر گرفته است تا کاربران بتوانند هر ساختمانی که مدل نظر دارند را انتخاب کنند. شاید در نگاه اول این سرویس گوگل جنبه سرگرمی داشته باشد و از نگاه بسیاری از کاربران کار بیهود و خنده آوری به نظر برسد. اما می توانید تصور کنید که چند سال بعد چه اتفاقی خواهد افتاد؟ یک دنیای کاملا_ مجازی ، یک کره زمین سه بعدی با ساختمانهای کوتاه بلند در سرویس Google Earthقرار دارد که تک تک ساختمان ها، خیابانها و برجهای آن توسط کاربران اینترنتی و بدون دخالت این شرکت ساخته شده است.
شاید آن زمان Google Earth واقعا دست نیافتنی باشد و کمتر کسی به سراغ سرویس های مشابه در سایت های اینترنتی دیگر برود. بسیار ساده و راحت کار با نرافزار مدل سازی سرویس Google Sketchup بسیار آسان است. نوار ابزارهای این نرم افزار بسیار ساده و گویا طراحی شده اند. با چند دستور ساده ، کاربر می تواند به راحتی یک خانه ، کلبه و حتی یک اسکله کشتی بسازد. امکان اضافه کردن جزئیات به مدل ها هم جزو خصوصیات مهم این نرم افزار است. به علاوه نحوه قرار دادن مدل بر روی Google Earthهم بسیار جالب است.
ابتدا باید هر دو نرم افزار Google Earthو Google Sketchup را بر روی رایانه خود نصب کنید. سپس بر روی موقعیتی که قصد دارید، مدل خود را در آن قرار دهید، کاملا_ زووم می کنید. و به کمک سرویس مدل سازی ، ساختمان مورد نظر خود را می سازید و از طریق نوار ابزار مخصوص ، آن را وارد Google Earth می کنید. این سوریس حتی می تواند شیب و پستی و بلندی مکان مورد نظر را به شما نشان دهد تا در صورت نیاز خانه خود را اصلاح کنید. برای دسترسی به این سرویس گوگل می توانید از آدرس sketchup.google.com استفاده کنید. این سرویس در حال حاظر تنها برای کاربران ویندوز 2000و همچنین کاربران ویندوز XP قابل دسترسی است و امکان استفاده آن برای کاربران مکینتاش به زودی فراهم می آید.


منبع: نیوز فکتور

 


افزایش نقش اینترنت در تصمیم گیری های مهم زندگی

عمومی ,

چهارشنبه 30 فروردین 1385

آی تی ایران - بر اساس یک نظرسنجی بیش از نیمی از کاربران آمریکایی از اینترنت برای تصمیمات مهم زندگی خود مانند یافتن دانشگاه و یا یافتن جای جدید برای زندگی بهره می برند.

این تحقیق که توسط پروژه زندگی آمریکایی ها و اینترنت تهیه شده نشان میدهد که اینترنت به سرعت به بخش های مهم زندگی اشخاص وارد شده است

بر اساس یافته های این تحقیق 45 درصد از آمریکایی ها و یا به طور تخمینی 60 میلیون نفر گفته اند که طی دو سال گذشته اینترنت در مواقع حساس زندگی به آنها برای تصمیمات مهم کمک کرده است.

بر همین اساس 21 میلیون برای یافتن شغل به سراغ اینترنت می روند این درحالی است که 17 میلیون برای یافتن مدرسه جهت اعضای خانواده و همچنین کمک به اشخاصی از خانواده که بیماری مزمنی دارند از این شبکه استفاده می کنند.

16 میلیون آمریکایی هنگامی که می خواهند ماشین جدیدی را خریداری کرده و یا در یک بخش اقتصادی سرمایه گذاری کنند از این شبکه کمک می گیرند. 10 میلیون نیز برای یافتن مکان جدید برای زندگی به اینترنت مراجعه می کنند.

این تحقیق نشان میدهد که تبلیغات خوب و افزایش کیفی مطالب روی وب می تواند رشد استفاده از اینترنت به شکل قابل توجهی افزایش دهد.

این تحقیق در آدرس www.pewinternet.org قرار دارد.


GSM-R Overview

عمومی ,

پنجشنبه 24 فروردین 1385

GSM-R has been created to streamline the complex process of international railway radio communication. GSM-R, as an integrated high quality communication standard, supports interoperability, simplifies the communication processes, increases efficiency and above all enhances safety for the railways. As GSM has become an established standard worldwide, GSM-R is being recognized as the leading international standard in railway communication.

برای دانلود مقاله روی لینک زیر کلیک کنید

Format: PDF

Size: 85KB

http://www.kapsch.net/TrafficCom/en/products/files/KTC_GSM-R_Overview.pdf


OFDM Overview

عمومی ,

پنجشنبه 24 فروردین 1385

Orthogonal Frequency Division Multiplexing (OFDM) is a multi-carrier modulation technique. It achieves high speed data rates, prevents inter-symbol interference (ISI), and overcomes multi-path signals. It also allows communications in areas where non-line-of sight (NLOS) is a limiting factor for wireless deployments. OFDM technology is not new. It is an innovative technique that has become commercially available and it meets the market's demand. OFDM provides a solid foundation for wireless operator's business plans for profitability based on a large subscriber base.

برای دانلود مقاله روی لینک زیر کلیک کنید

Format: PDF

Size: 325KB

http://winent.net/images/ofdm.pdf



An Overview of GPRS

عمومی ,

پنجشنبه 24 فروردین 1385

The General Packet Radio Service (GPRS) is a new nonvoice value added service that allows information to be sent and received across a mobile telephone network. It supplements today's Circuit Switched Data and Short Message Service. GPRS is NOT related to GPS (the Global Positioning System), a similar acronym that is often used in mobile contexts. GPRS will provide a massive boost to mobile data usage and usefulness.

برای دانلود مقاله روی لینک زیر کلیک کنید

Format: PDF

Size: 168KB

http://www.adaxas.net/tkhf/2002-03/GPRS1.pdf


What is RFID?

عمومی ,

پنجشنبه 24 فروردین 1385

This paper provides information on RFID. Radio Frequency Identification (RFID) is being used by millions of people everyday for common things such as remote entry into vehicles and as security tags at apparel stores. However, this is not how RFID got started. The British reported the first use of RFID. The British were using RFID to identify their planes from the enemy planes during World War II. During the 1960?s and 1970?s ?the need for security and safety surrounding the use of nuclear materials drove further development of RFID ?tagging? of equipment and personnel?.

برای دانلود مقاله روی لینک زیر کلیک کنید

Format: PDF

Size: 1,044KB

http://et.wcu.edu/aidc/Papers/RFIDSMiller.pdf


بقیه مطالب وبلاگ l یک مثال ساده در ماکرو نویسی
l ایجاد یک ماجول در ماکرو
l اولین درس ماکرو
l آغاز ماکرو نویسی در اکسل
l تبلت پی سی چیست؟
l سیستم عامل آندروید چیست ؟
l ملکه تبلت‌ درCES 2011 کیست؟
l چگونه یك متخصص امنیتی شوم؟
l تحلیلى اقتصادى از تاثیر اینترنت و فناورى اطلاعات بر بازارها و موسسات بیمه‌
l راه‌اندازی بزرگ‌ترین مرکز فناوری دنیا در چین
l معرفی MRTG به عنوان نرم افزار Monitoring شبکه
l نرم‌افزار یک ‌بیستم صادرات هند را شامل می‌شود
l سایت انستیتوی فیلم آمریكا
l What is Chief Information Officer
l مدیریت زنجیره تأمین با استفاده از فناوری‌های بی‌سیم و موبایل

ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو | Buy Website Traffic